Marianne Hommersom

Nu zaterdag: De Liefhebber met Monika van Paemel

Fictie, non-fictie, poëzie, essay Klara

Op 16 januari duikt Katelijne Boon in het muzikale verleden en de platenkast van de veelbekroonde auteur Monika van Paemel. In 2021 is het precies 50 jaar geleden dat ze debuteerde als romanschrijver met 'Amazone met het blauwe voorhoofd'.

Monika van Paemel werd geboren in 1945 in Poesele, vlakbij een molen. Haar geboortestreek zou een prominente plaats krijgen in haar werk.

Hoewel ze de oorlog niet meemaakte, is haar oeuvre doorspekt met beelden uit de oorlog.

Als ze negen is krijgt ze een hersenontsteking, waardoor ze twee jaar zal verblijven in het St.-Lukasziekenhuis te Ekeren. Op haar veertiende gaat van Paemel op kostschool in het Heilig Graf in Turnhout, waar ze handelswetenschappen studeert om later in het familiebedrijf te werken.

Al gauw geeft ze gehoor aan de roep van haar pen. Ze wint een opstelwedstrijd en debuteert met twee gedichten in het Nieuw Vlaams Tijdschrift: ‘Ma soeur, van lang voor ’t concilie’ en ‘Mensen met grote geesten’.

Haar vrijheidsdrang, zoektocht naar een eigen identiteit als individu en als vrouw en verzet tegen verstarde maatschappelijke normen blijven thema's in haar werk. Haar stijl is experimenteel en associatief en in haar verhalen vlecht ze subjectieve beschouwingen en autobiografische ervaringen.

Vanaf 1970 is ze voltijds schrijfster en een jaar later komt haar eerste roman uit 'Amazone met het blauwe voorhoofd', die bekroond wordt met de prijs voor het beste literaire debuut.

Met grote regelmaat publiceert ze daarna een reeks indrukwekkende en veelgeprezen romans.

Voor het verhaal over haar grootmoeder 'Marguerite' kreeg ze de Provinciale Prijs voor Letterkunde van Oost-Vlaanderen 1975, voor het sterk autobiografische 'De vermaledijde vaders' (1985) ontving ze diverse prijzen, waaronder de Driejaarlijkse Staatsprijs voor Proza, de Literaire Prijs van de stad Antwerpen en de Dirk Martensprijs.

Andere romans zijn 'De eerste steen' (1988), 'Rozen op ijs' (1997), 'Celestien' (2004), 'De koningin van Sheba' (2008) en 'Weduwenspek' (2013), waarmee de feministische thematiek uit Marguerite weer opgenomen werd. Haar belangrijkste werk is gebundeld in 'Het gezin Van Puynbroeckx' (2008).

Ze schrijft ook essays en non-fictie als Het kind met de alwetende ogen : over kinderen in oorlogsgebieden en kindsoldaten (2002), een pleidooi voor redelijkheid en begrip ('Te zot of te bot', 2006) en noteerde haar levenslessen in 'Het wedervaren' (1993).

Monika van Paemel werd ook nog bekroond met de Prijs voor Letterkunde van de Vlaamse Provincies (1985) en de Belgische Staatsprijs voor verhalend proza (1987).

Van Paemels werk heeft een weloverwogen en open feministische signatuur. De hoofdpersonages die ze portretteert, zijn vrouwen die streven naar vrijheid en zelfstandigheid, maar die ook allerlei beperkingen ervaren in hun bewustwordingsproces.

Ze was van 1987 tot 2000 voorzitter van PEN Vlaanderen en van 1989 tot 2002 bestuurslid en vicevoorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren. Daarnaast is ze erelid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde en was ze bestuurslid van cultureel tijdschrift De Gids. Bij Koninklijk Besluit van 16 juli 1993 ontvangt zij de adellijke titel van barones en mag zij zich Monika, Barones van Paemel noemen.
Als wapenspreuk kiest ze voor ‘Het Woord Getrouw’

Haar werk is vertaald in het Frans, Zweeds, Duits en Sloveens.

De Liefhebber, met Monika van Paemel, zaterdag 16/01 van 10u tot 12u.


Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief