'De lengte van een oceaan' - Björn Soenens schrijft zijn magnum opus, 500 bladzijden met talloze verhalen uit de VS

Non-fictie Radio 2

Björn Soenens verblijft ondertussen als VRT-correspondent al drie en een half jaar in de VS: hij volgt er de politieke en maatschappelijke ontwikkelingen op de voet. Nu is er het boek 'De lengte van een oceaan', een boek over 'de mens' in Amerika, vertelt hij op Radio 2. 'Dat boek gaat over alles wat ik al meegemaakt heb de afgelopen jaren. Daarom ben ik hier ook correspondent: niet om als een academicus over een land te schrijven en wetenschappelijke studies te doen, maar om de mensen te spreken en te ontmoeten.'

Magnum Opus

Hij wil met dit boek de gedachten die over dit land bestaan toetsen aan de werkelijkheid. 'Over Amerikanen wordt vaak gezegd: het zijn gekke en domme mensen. Is dit ook zo? Waarom zijn ze zo? Hoe leven ze? Al die omzwervingen staan nu in het boek met verhalen van armen, zwarten, studenten, politici, arbeiders... Het is een beetje mijn magnum opus, 500 bladzijden met talloze verhalen.'

Er zijn heel veel zorgen in de VS, volgens Cathérine Vandoorne die Björn voor een videogesprek vanuit zijn huiskamer aan de andere kant van de oceaan, opbelt. 'Dat klopt', zegt Bjorn. 'Je hebt de slogan: Make America Great Again. Als je hierbij stilstaat: Amerika is nooit 'great' geweest, niet voor mensen met een zwarte of bruine huidskleur en immigranten. Er zijn altijd spanningen, fricties geweest. Dit is een enorm land, bevolkingsgroepen kwamen ook vaak in conflict met elkaar. Het is een hard kapitalistisch land: je kan er heel rijk worden, maar je kan er ook straatarm zijn. Vroeger was er de gedachte: als je hard genoeg werkt, dan ga je er geraken en kan je die Amerikaanse droom bereiken. Die droom is voor velen een nachtmerrie. Ik sta er telkens weer van te kijken hoe diep de kloof is, die door de coronacrisis nog zichtbaarder is geworden. We zitten op een kantelpunt: veel mensen lijken te beseffen dat het anders moet en iets rechtvaardiger waardoor die droom misschien toch bereikbaar wordt.'

Er is hoop

'Racisme, dakloosheid, gebrekkige gezondheidszorg...hoe begin je er aan?' vraagt Cathérine zich af.

Björn: 'Dit is de taak van de politici. Voor Trump aantrad, was Amerika ook al niet groots. De dingen zoals ze bestonden, werkten niet meer. De kiezers hadden genoeg van loze beloftes en toen kwam Donald Trump die zei dat hij alles zou veranderen. Waarop de mensen zeiden: we gaan ervoor. Na 4 jaar zijn ze ontgoocheld: de ziekteverzekering is nog steeds niet geregeld, de fabrieken zijn niet teruggekeerd en de steenkoolmijnen bleven dicht. Zelfs van 'the big wall' (met Mexico) is er geen 1 kilometer gebouwd. Hij heeft de Amerikanen wijsgemaakt dat de schuld van de crisis bij de immigranten ligt, die hun werk afpakken. De wereld is zeer ingewikkeld en er is alleen maar aandacht voor mensen die steenrijk zijn, gesymboliseerd door de wolkenkrabbers in New York, met appartementen van 200 miljoen dollar en beneden de daklozen die er liggen te slapen. Als waarnemer denk je: waarom kan dit niet een klein beetje billijker?'.

Heimwee naar huis?

'Er is ook een hoofdstuk gewijd aan je thuis: ligt die in Vlaanderen of New York?' wil Cathérine weten. Wil hij terugkeren naar Vlaanderen?

Björn: 'Je leeft in je hoofd en in je hart, waar je ook bent, je neemt altijd jezelf mee. Niets menselijks is mij vreemd. De titel van het boek verwijst naar de afstand tussen mij en mijn kinderen, tussen mij en mijn moeder, tussen mij en mijn vader die ondertussen overleden is, tussen mij en mijn vrienden. Je wordt altijd over en weer geslingerd... Tijdens de lockdown, toen we hier vastzaten, liepen de emoties in dit huis soms hoog op: waar zijn we en waar willen we zijn? Soms overvalt de heimwee je. Soms vind ik Vlaanderen, waar er veel gezaagd wordt, ook niet leuk. Als mensen een boek lezen over Amerika met straffe verhalen, dan mag je blij zijn dat je het niet slecht hebt in Vlaanderen. Mensen mogen blij zijn dat als je naar het ziekenhuis gaat, je niet meteen moet denken dat je failliet gaat. Hier moeten mensen daarover nadenken. Dat als je je werk verliest, je wel nog steeds een vangnet hebt. Hier is dat veel minder. Mensen vallen niet in een hangmat, maar op een spijkerbed.'

Herbekijk hieronder Björn Soenens bij De madammen op Radio 2.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief