De impact van 'Het lijden van de jonge Werther' van Goethe op copycats

Fictie Radio 1

'De Wereld van Sofie' onderzocht de impact die fictie kan hebben op het dagelijks leven, naar aanleiding van de serie 'Squid Game'. Ook in het verleden was die impact er al: zo is er bijvoorbeeld de roman 'Het lijden van de jonge Werther' (Die Leiden des jungen Werthers) van Johan Wolfgang von Goethe. Het boek zou na de verschijning in 1774 een golf van zelfmoorden veroorzaakt hebben. Het zogenaamde 'Werther-effect'. Dat daar toch wel iets van aan is, is het betoog van professor Duitse Literatuur Benjamin Biebuyck.

Het is een jeugdroman en vertelt het verhaal van een jongeman, Werther, die heel goed op hem (Goethe) zelf gelijkt, vertelt Biebuyck. Die wordt verliefd op een jonge vrouw, Lotte, die verloofd is met een iets oudere man, Albert. Ze voelen een grote zielsverwantschap die Werther uit via het schrijven van brieven. Het is eigenlijk een briefroman waardoor je toegang krijgt tot de innerlijke gevoelens van het personage. Werther ziet geen andere mogelijkheid dan zichzelf te doden met het wapen van Albert.

Heeft dit geleid tot copycatgedrag?

Er is onderrapportering over zelfmoord in die tijd omdat het een strafbaar feit was met onder meer een verbeurdverklaring van de erfenis. Er zijn 12 zelfmoordgevallen bekend die kunnen gelinkt worden aan het boek, vertelt Biebuyck. Het boek was populair en kende een grote verspreiding in Europa. Goethe was zich bewust van dit effect en schreef, geconfronteerd met die beschuldigingen dat zijn roman een pleidooi zou zijn voor zelfdoding, bij een herdruk in het motto deze zin: ' Wees een man en doe niet wat ik heb gedaan'.

Herbeluister dit fragment op Radio 1 Select.

Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief