De handdruk- de kans dat hij helemaal terugkomt na corona is groot

Non-Fictie Interne Keuken

Waar ligt de oorsprong van onze gewoonte om elkaar te begroeten met een handdruk? Wie zijn rechterhand uitsteekt toont dat hij geen zwaard vastheeft. Het is een blijk van vertrouwen en een signaal dat er geen gevaar schuilt in de ontmoeting. Dat dachten de redactieleden van Interne Keuken dus ook. Tot ze The Handshake lazen, het boek waarmee Ella Al-Shamahi ons aan het denken zet.

Biologisch of cultureel?

Kay Van Damme heeft 'The Handshake' voor ons gelezen. Hij is zelf ook bioloog en kent Ella Al-Shamahi persoonlijk. Maar hij blijft kritisch over het boek. Als het gaat over gedrag van de voorouders van de mens is het moeilijk om stellingen te onderbouwen, aangezien we daar weinig data van hebben.

Ook chimpansees en bonobo's schudden elkaars hand, en ze drukken daar precies hetzelfde mee uit: vertrouwen. De handdruk is dus geen exclusief menselijk fenomeen en moet dateren van voor de uitvinding van het zwaard of ander wapentuig.

Ella Al-Shamahi is een Britse biologe en paleo-antropologe. Haar stelling is dat de handdruk niet alleen een cultureel, maar in eerste instantie een biologisch fenomeen is. Minstens 7 miljoen jaar oud, uit de tijd toen onze verre voorouder die we delen met de chimpansee en de bonobo ook handenschuddend hallo zei tegen een soortgenoot.

Ze baseert zich op het onderzoek van een biologe die Chimpansees onderzocht heeft. Maar ze zegt ook dat het geen echte handdruk is, eerder een aanraken van elkaars hand. Dat doen ze trouwens ook na een ruzie. En daar trekt ze een parallel. Maar Van Damme is daar dan kritisch en zegt dat iets wat er op lijkt, niet meteen hetzelfde betekent. Het is trouwens moeilijk om gorilla's te bestuderen. In hoeverre bepaalt de observator het gedrag? Want de gorilla's zouden ook het gedrag van de observator kunnen spiegelen en daardoor handen gaan drukken.

Wat na corona?

Gaan we na de coronapandemie weer allemaal handendrukken? Ze schrijft 'Wij mensen van vandaag denken dat de dingen die ons overkomen, nog nooit eerder gebeurd zijn'. Maar Al-Shamahi geeft dan een hele reeks van voorbeelden waar het eerder gebeurd is dat we door ziektes geen handen meer mochten schudden en toch kwam de handdruk steeds terug. Ze is trouwens Jemeniet van geboorte en verdedigt daardoor ook de handdruk, omdat ze heel lang door religie geen handdruk mocht geven in haar jeugd. En ze bespreekt de technieken om de handdruk te ontwijken, hand op het hart leggen bijvoorbeeld. En dat is wat we nu ook doen. We verontschuldigen ons momenteel ook nog steeds voor het niet geven van de hand.

Handenschudden is zeer Westers. De Chinezen schudden hun eigen hand, in sommige landen wordt er dus gebogen, er is een enorme variatie op wereldvlak. Dat is een best wel grappig hoofdstuk, volgens Van Damme. In Groenland tikken ze 3 keer met de wijsvinger op het hoofd van de ander. Neuzen wordt ook aangehaald in het boek. Maar er is ook de penis shake in Papua New Guinea. Daarmee toont ze aan dat de handdruk niet universeel is. Waarom geven ze in Zuidoost-Azië geen handdruk, zou het kunnen dat daar ooit een pandemie geweest is, waardoor ze afstand wilden houden? Niet alle culturen zijn zo tactiel. Als het niet tot je cultuur behoort, is dat handen drukken een enorme drempel waar je over heen moet. Tot hier toe is er weinig over dit soort zaken geschreven. De handdruk is een symbool van gelijkheid, wat bij Trump absoluut niet het geval is. Er is een hoofdstuk over do's en dont's bij handen drukken. Trump neemt je hand vast en laat je niet meer los. Dat is een soort van krachtmeting.

Herbeluister de uitzending op Radio1.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief