De essentie van poëzie in de 'Nieuwe gedichten' van Nijhoff - met Pat Donnez

Fictie Espresso

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) en Literatuur Vlaanderen stelt de nieuwste versie van hun literaire canon voor. Acht eeuwen literatuur in 50 boeken! Tien weken lang dompelt het ochtendprogramma 'Espresso' op Klara je onder in één van de boeken.

Met deze bundel schreef Nijhoff literatuurgeschiedenis en dat levert hem zoveel jaren later een plaats op in de literaire canon. Hij introduceerde spreektaal in zijn poëzie, wat een grote stijlbreuk met zijn voorgangers was. Deze 'Nieuwe gedichten' zijn een van de lievelingswerken van presentator en dichter Pat Donnez. Hij bespreekt het gedicht ‘Awater’, het scharniergedicht van de bundel.

‘ik zoek een reisgenoot’
Wees hier aanwezig, allereerste geest,
die over wateren van aanvang zweeft.
Uw goede oog moet zich dit werk toe keren,
het is gelijk de wereld woest en leeg.
Het wil niet, als geheel een vorige eeuw,
puinhopen zien en zingen van mooi weer,
want zingen is slechts hartstocht van een zweer
en nimmer is, wat ook, ooit puin geweest.

'Awater' is een gedicht waar bibliotheken over geschreven zijn, zegt Pat Donnez. Er zitten regels in die in de Nederlandse taal gemeengoed geworden zijn, zoals 'de schrijfmachine mijmert gekkepraat' of 'lees, er staat niet wat er staat'. Simon Vestdijk heeft een hele theorie bedacht over wie het personage Awater nu precies is. De ik-persoon volgt Awater doorheen de stad en durft hem niet aan te spreken. Er is geen enkel contact, enkel op het einde van het gedicht kruisten hun blikken. Wie is Awater? Dat is de vraag. Is het een broer, een vriend, een reisgenoot, een profeet, een mentor, een demonisch losbrekend ik of het oorspronkelijk begin?

'Daarom is 'Awater' precies wat een gedicht moet zijn,' zegt Donnez. 'Je geraakt er nooit uit, je blijft erover fantaseren. Het is een nooit eindigende zoektocht. En dat is misschien wel de essentie van poëzie: je vindt nooit wat je zoekt, want als je vindt dan heb je niet goed gezocht.'

Herbeluister het volledige fragment op Klara.be

Of download de podcast met alle afleveringen over de 50 boeken uit de vernieuwde literaire canon.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief