'De doodgravers van België' in De Afspraak- de relevantie van soms smeuïge verhalen uit de politiek

Non-Fictie De Afspraak

Volgens journalist Wouter Verschelden was paars-geel in kannen en kruiken. Waarom die regering er dan toch niet is gekomen lees je in zijn nieuwe boek: 'De doodgravers van België'. Hij sprak erover in De Ochtend op Radio 1 en in De Afspraak op Canvas. De hele zomer stond 'De doodgravers van België', een politieke reconstructie van de voorbije regeringsonderhandeling, hoog in de top tien van bestverkochte boeken.

Door de opeenvolgende golven in deze coronapandemie zijn we het bijna vergeten, maar een jaar geleden was ons land verzonken in een diepe politieke crisis. Want nadat de N-VA de regering Michel-I op 9 december 2018 had verlaten, duurde het nog 662 dagen vooraleer de federale onderhandelaars het eens geraakten en er een nieuwe coalitie aantrad: de Vivaldi-coalitie bestaande uit 7 partijen, zoals we ze vandaag kennen. Wetstraatjournalist bij Newsweek, Wouter Verschelden, maakte een chronologische reconstructie van die moeizame formatie in 'De doodgravers van België' dat vandaag verschijnt.

Waarom duurde de formatie zo lang?

Verschelden heeft geprobeerd om de oorzaken van die trage formatie te achterhalen: 'Wat zijn de factoren die ertoe geleid hebben dat het allemaal zo lang duurde?'

'Het zou pretentieus zijn om te zeggen dat ik ze allemaal gevonden heb. Maar het was voor mij als journalist een goede oefening. Ik heb die crisis heel intens meegemaakt en elke dag gevolgd, behalve 1 week tussen kerst en nieuw. En dan is de oefening wel interessant om te zien 'wat zeggen die mensen daar achteraf over?'. Dan heb ik achteraf ook gesprekken gevoerd met een aantal hoofdrolspelers en sommigen hoefde ik niet meer te spreken om dat ik ze elke dag gezien heb. Die puzzel bij mekaar leggen was wel behoorlijk schokerend', legt Verlinden uit.

De hoofdrolspelers

Het boek wordt aan hoofdrolspelers opgehangen. Verschelden schetst als het ware een biografie van de mensen die achter en voor de schermen meegewerkt hebben aan die formatie. 'Dat was inderdaad de bedoeling omdat het ook een heel menselijk verhaal is voor een deel. Het gaat over het falen van een samenwerking, met name tussen Bart De Wever en Paul Magnette die elkaar uiteindelijk wel vinden in de zomer van 2020. Maar wat er, wat mij betreft, heel verrassend uitkomt is hoe ver ze gingen. Paul Magnette vraagt op een bepaald moment in een gesprek aan Bart De Wever: 'Zou het je storen als we de naam België behouden voor enkel Brussel en Wallonië. En dat is geen vrijblijvende vraag, dat ging over wie wordt lid van de EU en wie gaat het lidmaatschap aanvragen,...Tot grote consternatie van het Paleis. Dat is een ander frappant element. Wij zien dat een beetje als folklore: de koning die iemand ontvangt en er wordt een formateur aangeduid. Maar wat mij betreft is dat een heel verpletterende rol, waarbij het Paleis echt geduwd heeft om een paars-gele coalitie te krijgen omdat men fundamenteel geloofde dat het de enige duurzame oplossing voor dit land was en dus ging men daar behoorlijk ver in', verduidelijkt Verschelden.

Vivaldi als tussenoplossing

'Er was een burgeroorlog binnen Open VLD bezig over het leiderschap en over wie er uiteindelijk premier wordt. Magnette in 2019 zit al heel dicht tegen een coalitie aan die we uiteindelijk gekregen hebben, maar die mislukt dan. De huidige premier Alexander De Croo maakt in een appartement in Brussel met Bart De Wever een geheime deal waarin hij zegt: 'Wij gaan voor paars-geel.' De Wever opereert heel lang met dat idee 'ik heb die Open VLD in mijn achterzak zitten, dat is verworven'. En dat blijkt dan in die zomer, zoveel maanden later, niet het geval en dan kantelt heel de boel richting een andere coalitie. De kern die gelegd is deze zomer tussen PS en NVA is helemaal niet weg. Magnette is daar later ook op teruggekomen en heeft gezegd dat hij een voorstel heeft voor 4 regio's die België helemaal zouden hertekenen. Dat idee zit er nog in. Vivaldi is misschien een tussenoplossing geweest, maar het fundamentele probleem is helemaal niet weg', legt Verschelden uit.

Falend politiek systeem

Het gaat niet altijd om louter ideologische meningsverschillen of politieke deals, maar ook over persoonlijke banden die je opbouwt, vetes en interne strijd in de partijen. Overal was er wel iets in de partijen. 'De titel 'De doodgravers van België' is een zware titel. Maar ergens vond ik het gerechtvaardigd omdat het over dat menselijk falen gaat: mensen die hun woord niet houden, dolken steken, en tegelijk het falen van een politiek systeem. En moeten we ons ook afvragen, we hebben een pandemie zonder voorgaande gehad en we hadden toen een regering die wat mij betreft niet functioneerde. En dat zeg ik op basis van wat de bronnen mij vertelden en dat is niet onschuldig, want we betalen daar een menselijke prijs voor. En als je naar de toekomst kijkt, als we opnieuw federale verkiezingen hebben en er dan weer een proces van 600 dagen volgt, dat zou wraakroepend zijn', duidt Verschelden.

Het schetst een ontluisterend beeld van het politieke systeem. 'Iemand die het boek al gelezen heeft, zei me: 'het is interessante strandlectuur, maar je gaat het af en toe moeten wegleggen en even moeten gaan zwemmen.' Want het is echt wel een donkere kant van de politiek. Als journalist heb je de keuze om het te verbloemen ofwel maak je de keuze om het hard maar fair op te schrijven. En ik heb dat laatste gedaan', zegt Verschelden.

Is er één partij die geen boter op het hoofd heeft? 'Het is niet aan mij om een oordeel over schuld te vellen. Dat doe ik ook niet in het boek. Maar ze hebben allemaal een hoofdrol gespeeld. Het was mijn bedoeling om het tastbaar te maken. Het gaat over mensen van vlees en bloed met uitdagingen en beperkingen en als je dat met het gruwelijke Belgische systeem combineert en de opkomst van extreemlinks en extreemrechts, dat is een cocktail die dodelijk is', sluit Verschelden af.

Herbeluister het gesprek op Radio1.be

Herbekijk hieronder ook het gesprek in De Afspraak

In De Afspraak volgt een gesprek over het belang en de relevantie van de soms smeuïge verhalen uit de wandelgangen. De Franstalige media hebben Wouter Verschelden allemaal geïnterviewd over een passage in het boek, die de Vlaamse pers bewust zou hebben laten liggen. In het boek vermeldt hij een gesprek tussen Alexander De Croo en Gwendolyn Rutten over iets waarmee De Croo afgeperst zou kunnen worden. Het gaat over chatberichten met een Italiaanse pornoster die gelekt zijn. Rutten vond privé privé en wilde de zaak hiervoor niet stilleggen Het verhaal verscheen op een site en werd er later weer afgehaald. Toen werd door de Vlaamse wetstraatjournalisten collectief beslist om er af te blijven omdat het privé is en niet relevant. Maar een aantal hoofdrolspelers wezen Verschelden er op dat dit relevant was, omdat dit een passage is die nodig is om te begrijpen waarom De Croo plots van mening verandert en het plan van Magnette uiteindelijk laat mislukken. En achteraf komt Verschelden naar eigen zeggen te weten dat De Croo en De Wever kort daarna een geheime meeting hebben in een appartement in Brussel en daar beslissen om samen een regering te vormen. Waarom is dit dan niet eerder in pers verschenen? Bekijk hiervoor het hele interview hieronder.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief