Foto Fran Liebowitz - Christopher Maczurak

Christophe Vekeman is, net als Martin Scorsese, fan van 'grumpy old woman' Fran Lebowitz

Fictie Klara

Schrijfster Fran Lebowitz werd een fenomeen dankzij de Netflix-reeks die Martin Scorsese over haar draaide. Nu kunnen we ook haar literaire werk ontdekken. Christophe Vekeman, de boekenrecensent van Klara, is fan.

Christophe Vekeman over Lebowitz

Dikwijls geldt in cultuurpessimistische bespiegelingen Netflix als hét symbool van alles wat heden ten dage als boekvijandig en literatuurbedreigend moet worden verworpen, maar soms gloort er niettegenstaande hoop aan de horizon dat boek en beeldscherm niet per se twee onverzoenbaarheden hoeven te zijn of te blijven. Van de New Yorkse, in 1950 geboren schrijfster Fran Lebowitz, bijvoorbeeld, zouden zonder de zevendelige Netflixserie 'Pretend It’s a City' niet zo gek veel mensen in, zeg, West-Europa reeds hebben gehoord, zo mogen wij genoeglijk aannemen. En dat is nu toch echt wel anders, want de serie, waarin grumpy old woman Lebowitz haar onverbloemde mening geeft over onder meer New York en verder over, nu ja, over ongeveer alles (waarbij zij regisseur Martin Scorsese zo’n beetje zonder onderbreking nét niet doet bezwijken aan een door een overdosis pret en bijbehorende piepende ademnood veroorzaakt hartfalen) is al geruime tijd een regelrechte televisie-hit.

Cultstatus als een schrijfster

Het lag dan ook voor de hand dat The Fran Lebowitz Reader, een boek uit 1994 dat de enige twee eerder, in 1978 en 1981 verschenen bundels van de schrijfster in één band verzamelde, ten langen leste ook in het Nederlands zou verschijnen, wat nu gebeurd is onder de titel 'Volgens Fran'. Na 1994, trouwens, verscheen er nauwelijks nog proza van de hand van Lebowitz: zij kampt al decennialang met een writer’s block, en is oneindig veel vaker achter de microfoon en op het podium te vinden dan aan haar schrijftafel. Of zoals zij het onlangs in een interview in De Standaard formuleerde: ‘Ik vind praten veel gemakkelijker dan schrijven’.

Logisch misschien, daar alles wat zij vandaag de dag te berde brengt al vele malen eerder door haar geponeerd is, ten aanzien van telkens een ander luisterpubliek, terwijl een schrijver zich een dergelijke herkauwing van altijd hetzelfde vanzelfsprekend geenszins in gedrukte vorm kan veroorloven.

Hoe dan ook is er goed nieuws, zowel voor de fans van de serie als voor degenen die Lebowitz in Pretend It’s a City net een tikje minder grappig vinden dan de onbedaarlijke Scorsese blijkt te doen: de jonge, vrij obscure schrijfster blijkt (nog) tien keer beter, snediger, geestiger en kortom meer de moeite waard te zijn geweest dan de oude, wereldberoemde comédienne die zij inmiddels is geworden. 'Volgens Fran' is een bijzónder geestig boek, waarvan de kwaliteit geheel en al het gevolg is van het met stip grootste talent waarmee Lebowitz is begiftigd: de gave van de ergernis. Of zoals zij het zelf formuleert: ‘Je ergeren is het vanzelfsprekende gevolg van de deur uit gaan.’

Fran maakt graag gebruik van lijstjes en opsommingen in haar stukjes, en niet zelden zelfs van meerkeuzevragen die de lezer zogenaamd moeten helpen erachter te komen tot welk type mens hij behoort. Als je bijvoorbeeld als boek om mee te nemen naar een onbewoond eiland niet de Bijbel, niet het verzameld werk van Shakespeare, niet De wind in de wilgen, maar wel ‘Truman Capotes adresboekje’ kiest, dan hecht je veel belang aan maatschappelijk aanzien, weet je wel.

Frans ergernis richt zich echter lang niet alleen op snobs of strebers, maar op waarlijk alles en iedereen. Eenvoudigweg op mensen in het algemeen, bijvoorbeeld: ‘Iedereen praat over mensen maar niemand doet er ooit wat aan.

Lees de volledige recensie op klara.be

Lees hier wat Lieven Trio, de filmrecensent van Klara, vindt van de Netflixerie 'Pretend it's a City'.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief