De Bezige Bij

Catherine Vuylsteke leest de nieuwe Orhan Pamuk: 'De nachten van de pest'

Fictie Klara

'De nachten van de pest' is de 11de roman van de Turkse Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk. Catherine Vuylsteke las het boek - 760 pagina's - en vertelt erover in het programma Pompidou op Klara.

Wetenschap vs bijgeloof en wanbeleid

'De nachten van de pest' vindt plaats op het eiland Minger, in de 29ste provincie van het Ottomaanse Rijk, tijdens de derde pestepidemie in 1901. De Turkse gouverneur krijgt de epidemie niet onder controle, omdat hij die in eerste instantie ontkent.

Een schip is onderweg naar China met de jongste dochter van de afgezette sultan, samen met haar man, een wetenschapper. Hem wordt gevraagd rechtsomkeer te maken en toch naar Minger te komen om te helpen de pestepidemie in te dijken. 'Het is een verhaal van wetenschap vs bijgeloof en wanbeleid', merkt presentator Heleen Debruyne op. Dit is een thema dat vaker opduikt in het werk van Pamuk, bevestigt Vuylsteke: secularisme enerzijds en het traditionele geloof anderzijds. Maar het gaat ook over wat er gebeurt als het centrum, het Ottomaanse Rijk, een afgelegen provincie slecht behandelt, als het bijvoorbeeld over de pest gaat of een fout economisch beleid. Hoe reageert de provincie dan? In dit verhaal scheidt de provincie zich af.

In het boek onderzoekt Pamuk hoe naties gevormd worden en op welke manier overheden proberen te laveren tussen enerzijds de burger aan hun kant krijgen en anderzijds ook repressie inzetten als die burger niet mee wil. Traditionele gebruiken, zoals de lijken wassen, zorgen ervoor dat de besmetting zich verder zet.

Centraal staan vier elkaar opvolgende vormen van bewind. Het boek is volgens Vuylsteke geen politiek manifest. Pamuk kijkt met veel melancholie terug naar het Ottomaanse Rijk, een kenmerk in zijn werk. Net als in zijn andere romans, zet hij personages neer die in de eerste plaats verfoeilijk zijn, maar waarvoor je als lezer op een bepaald moment toch sympathie krijgt. Dat ziet hij als zijn taak als romancier.

Pamuk is ook niet op de recente golf van pandemieboeken gesprongen: het thema van de pest is al eerder in zijn romans opgedoken, vertelt Vuylsteke. Hij heeft vier en een half jaar gewerkt aan dit boek, en het is (in Turkije) gepubliceerd tijdens de lockdown. Het is ook geen pure fictie.

Klacht

Een maand nadat het boek is verschenen is er een klacht geweest van een journalist die vond dat Paluk met dit boek het Turks zijn had beledigd. Een beschuldiging gebaseerd op artikel 301 van het Turks strafrechtboek. Het is typisch voor dictaturen dat ze dit soort beschuldigingen vaag houden omdat je een veel groter net hebt dan met een specifiek artikel, vertelt Vuylsteke. Er is een zaak van gekomen en Pamuk is voor de rechtbank verschenen. De klacht is in eerste instantie geseponeerd maar in november 2021 is het opnieuw aanhangig gemaakt en die zaak loopt nog. Het valt dus nog af te wachten.

Op dinsdag 13 september komt Orhan Pamuk naar de Bozar. Meer info hierover lees je hier.

Herbeluister hieronder de recensie van Catherine Vuylsteke.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief