Britse politicoloog Helen Thompson ziet wereld die nog lang zal concurreren om energie: 'Er zal vaker een schaarste zijn dan een overschot'

Non-fictie VRT NWS

Op 24 februari van dit jaar viel het Russische leger Oekraïne binnen, een actie die de spanningen tussen het Westen en Rusland gevaarlijk zou opvoeren en vervolgens een spectaculaire stijging uitlokte van de energieprijzen. Uitgerekend op die dag kwam het boek van Helen Thompson uit, waarin zij - zonder de oorlog in Oekraïne te voorzien - waarschuwde voor een haast structurele competitie tussen landen en grootmachten voor de toegang tot energiebronnen. Ook zonder een oorlog in Oekraïne stevenden we af, volgens Thompson, op een stevige stijging van gas- en olieprijzen.

Haar boek 'Disorder' leest de wereld door een geopolitieke bril waarin energie de motor is van haast alle belangrijke conflicten en acties waarbij grootmachten betrokken zijn. Dat alles linkt ze bovendien aan het monetaire en economische beleid van de VS, de eurozone en het Verenigd Koninkrijk - wat op zijn beurt dan weer een verklaring zou bieden voor de opkomst van populistische bewegingen in de VS of West-Europa.

Soms krijg je de indruk dat de professor politieke economie uit Cambridge wel heel veel hooi op haar vork neemt en heel veel stippeltjes wil verbinden. Toch is het boek, al bij al, een indrukwekkend en schijnbaar samenhangend betoog. Simpel gezegd legt Thompson uit hoe de wereld in haar optiek wérkt, of hoe de wereld in elkaar zit. VRT - journalist Bert De Vroey zocht haar op in Londen voor een interview en stelde haar deze vijf vragen:

1. Is de oorlog in Oekraïne de oorzaak van de hoge energieprijzen?

Natuurlijk zijn de oorlog en de daaropvolgende pogingen van het Westen om olie- en gasleveringen vanuit Rusland af te bouwen en te vermijden de onmiddellijke oorzaak van de huidige energiecrisis. Toch wijst Thompson erop dat zowel voor gas als olie de competitie duidelijk al intenser werd toen de covid-pandemie, in de herfst van vorig jaar, over haar ergste pieken heen leek en de wereldeconomie herademde. Die signalen van stijgende energieprijzen waren trouwens in 2019 al zichtbaar, net voor covid de kop opstak.

Aan de éne kant leek het gunstige effect van de Amerikaanse schalie-olie uitgewoed. De uitbreiding van die sector en het schalie-olie-aanbod op de wereldmarkt had de prijzen een tijdlang kunnen drukken. Tegen 2019 leek het door te dringen dat die sector niet onbeperkt zou uitbreiden en ook geen wonderen kon verrichten, vooral ook omdat de vraag vanuit China sterk bleef groeien.

In dezelfde periode zag je, volgens Thompson, een grotere vraag en zoektocht naar gas. China en Europa begonnen toen al te concurreren om de (in aantal en volume beperkte) LNG-transporten. De VS probeerde Europa los te weken van het Russische gasinfuus door zelf schalie-gas aan te bieden. Gas werd zowel de inzet van geopolitieke spanningen als het wapen waarmee strijd werd geleverd - zoals bleek uit de ruzie tussen de VS en Europa (en met name Duitsland) over de Nord Stream-pijplijnen vanuit Rusland. Kortom: de schaarste op de energiemarkt was al voelbaar voor de oorlog losbarstte en energiebevoorrading was ook toen al vermengd met geopolitiek.

Volgens Thompson moeten we niet verwachten dat de vraag naar gas snel zal afnemen. Juist de klimaatomslag doet het gasverbruik nog toenemen: in China is het steeds meer een alternatief voor steenkool. In Europa zullen olie en gas nog lang noodzakelijk blijven voor energie-intensieve industriële processen én voor de productie van allerlei materialen.

Lees verder op vrtnws.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief