De website langzullenwelezen.be gaat begin volgend jaar offline en de informatie wordt sinds 1 november niet meer aangevuld. Wil je op de hoogte blijven van het laatste boekennieuws uit de VRT-programma's en leestips ontvangen? Schrijf je dan hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

©Bob Bronshoff

Boost je inspiratie met de tips uit het boek van Ap Dijksterhuis, hoogleraar in de psychologie

Non-fictie Voorproevers

Hoogleraar en schrijver Ap Dijksterhuis is een autoriteit op het gebied van het onderzoek naar inbewustzijn en intuitief denken. Dat onderzoek bracht hem naar een veelbesproken onderwerp, dat van de inspiratie en waar we het gaan halen. Het is meteen ook de titel van zijn nieuwste boek 'Inspiratie', dat hij komt voorstellen in Voorproevers op Radio 1.

Inspiratie is erg moeilijk te onderzoeken om meerdere redenen. 'Je kan mensen niet wekenlang onder een scanner leggen, om te wachten tot ze een eurekamoment hebben en dan te onderzoeken wat er precies in hun hersenen gebeurt', vertelt Dijsterhuis.

Hij onderscheidt drie soorten vormen van inspiratie. 'De eerste is de roeping of evocatie. Marc Twain omschreef dit als 'de twee belangrijkste dagen in je leven': de dag dat je geboren wordt en de dag dat je weet waarom', vertelt Dijksterhuis. 'Maar niet iedereen ervaart dit moment even duidelijk', besluit hij. 'Sommige mensen hebben meedere van dit soort momenten kort na elkaar tijdens hun leven, en beseffen daardoor wat ze willen gaan doen.'

Alles begint met inspiratie. De Mona Lisa maar ook zoiets als smeerkaas.

Per toeval in de psychologie

Dat Dijksterhuis in de psychologie terechtkwam, is overigens toeval. Het ging hem meer om de wetenschap dan over het vakgebied van de psychologie. Het liefst had hij theoretische natuurkunde gestudeerd, maar daar was Dijksterhuis naar eigen zeggen niet intelligent genoeg voor. Dijksterhuis was dan weer wel verknocht aan het beeld van de wetenschapper als man met grijs haar en een tweed jasje. 'Toen ik 11 was besefte ik dat wetenschappers betaald worden om te denken, en dan dacht ik zelf 'dat wil ik ook wel!', vertelt Dijksterhuis.

De tweede voorwaarde voor inspiratie is volgens Dijksterhuis dat je het ontzettend graag moet willen. 'Je hele brein moet mee gaan werken door sterke motivatie op te bouwen', vertelt ¨Dijksterhuis. Dit is de intrinsieke motivatie. 'Je moet het leuk vinden om het te doen en jezelf te verbeteren. Je moet steeds nieuwe doelen stellen', vertelt hij. Dijksterhuis schrijft doorgaans vooral romans, en schreef ooit zelfs een kinderboek en reisliteratuur. Al vindt Dijksterhuis het schrijven van een roman een pak lastiger dan het schrijven van een boek als 'Inspiratie'. 'Het klinkt misschien patserig, maar als wetenschapper weet ik gewoon dat dit boek goed is', vertelt hij. 'Bij een roman kunnen mensen veel meer commentaar hebben.'

Transpiratie is inspiratie

Het leuke van inspiratie is dat het een mooie tegenstelling is. 'Mensen die niets met een bepaald vakmanschap te maken hebben, wensen mensen die dat wel hebben zoals wetenschappers, schrijvers of muzikanten altijd veel inspiratie toe', vertelt Dijksterhuis. 'Terwijl die wetenschappers zelf een hekel hebben aan die term.' Inspiratie moet je niet zien als toeval maar als de beloning voor je harde werken. Het kan anders soms heel frustrerend werken. 'Wanneer je makkelijk iets uit je mouw hebt geschud kan dit lastig zijn om trots over te zijn', besluit hij.

The Flow

Dit is de derde voorwaarde van inspiratie en deze term heeft meerdere betekenissen. De belangrijkste is dat je tijdens het creëren zelf rituelen hebt en bepaalde omstandigheden gaat creëren om inspiratie op te wekken. Als je dat ervaart heb je 'the flow'. 'Je hebt aandacht en deze is normaal minimaal deels gericht op de omgeving, maar op dat moment is de aandacht volledig gericht naar binnen. Deze state of mind heb je nodig om te kunnen creëren.'

'Inspiratie is de beloning voor eerder geleverde arbeid', vindt Dijksterhuis. 'Er bestaat geen echt toeval. Je kan inspiratie tegemoet rennen. Bij de ene gaat het wat extremer dan bij de andere, maar je kan het afdwingen tot op zekere hoogte.'

'Als je leest over mensen die heel veel bereikt hebben, dan valt het op dat zij niet alleen opvallen door wat ze doen maar vooral door wat ze niet doen', vertelt Dijksterhuis. 'Vaak zijn ze een beetje monomaan, en houden ze zich vooral niet bezig met dingen die hen niet interesseren. Alles staat in het doel van wat ze willen bereiken', besluit hij.

Newton stierf op z'n 84e en zou twee keer gelachen hebben tijdens zijn leven en nog maagd geweest zijn. Zo extreem hoeft het voor mij nu ook weer niet te zijn.

Volgens Dijksterhuis ben je gelukkiger als je grote doelen stelt en deze nastreeft. 'Je geeft je leven zo meer zin en een duidelijkere structuur', vertelt hij. 'Je kan er ook last van hebben. Ik denk dat veel mensen die extreme prestaties hebben geleverd dit ook moesten en anders erg ongelukkig waren geworden in hun leven. Maar daar is wel de toevoeging van liefde voor nodig, want zonder liefde voor het vak houdt je dat niet vol', besluit hij.

Kan je de muze ook uit haar hol lokken?

Volgens Dijksterhuis kan je dit bijvoorbeeld doen door te reizen. Hij schreef er zelf een reisboek over. Reizen heeft een duidelijke functie en schudt de kussens van je brein op. Je brein moet nieuwe verbindingen maken en heeft zo een goede invloed op de inspiratie. Al duurt dit soms wel even om op gang te komen, volgens Dijksterhuis.

Ook vroege trauma's kunnen leiden tot de motivatie om ergens erg goed in te zijn. Deze trauma's gebruiken als intrinsieke motivatie zou kunnen helpen met het verwerken van een trauma. Maar is het verwerken of weglopen van deze trauma's? 'Of je nu een hele gelukkige jeugd hebt gehad zonder problemen, of een trauma hebt en minder gelukkig was, geldt in beide gevallen dat als je je roeping vindt en kiest voor een leven met veel inspiratie, je gelukkiger bent dan als je dat niet zou doen', besluit Dijksterhuis.

Herbeluister hier deel 1 van het interview.

Herbeluister hier deel 2 van het interview.

Herbeluister hier deel 3 van het interview.

Herbeluister hier deel 4 van het interview.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief