Boek en tentoonstelling over Vlaamse kloosterzusters in Tweede Wereldoorlog: 'Soms verstopten ze 40 tot 50 Joodse kinderen'

Non-fictie VRT NWS

Het boek en de expo 'Zusters in oorlog' belichten de rol van Vlaamse kloosterzusters in de Tweede Wereldoorlog. Een geschiedenis die tot nu toe niet verteld was. De 'laatste getuigen' brengen verhalen over verstopte Joodse kinderen, Britse piloten en vluchtelingen. Het gehoorzame imago van de kloosters bleek een prima dekmantel.

Braaf imago was ideale dekmantel

Er was een tijd dat iedereen wel een 'tante nonneke' had. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog beleefde het kloosterleven in Vlaanderen een hoogtepunt met zo’n 50.000 religieuzen in talrijke congregaties. Anno 2021 zijn dat er nog minder dan 7.000. 'Ze zijn uit ons collectief geheugen verdwenen; ze zijn volledig uit beeld,' stelt Roeland Hermans van de KU Leuven vast in 'De wereld vandaag' op Radio 1. Toentertijd was het leven van kloosterzusters vervlochten met dat van vele kinderen of patiënten in scholen, ziekenhuizen en allerlei instellingen. En al zeker in oorlogstijd.

Al voor de Tweede Wereldoorlog uitbrak maakten kloosters zich op voor wat er zou komen: 'Er werden bijvoorbeeld evacuatieplannen voor patiënten uitgetekend,' zegt Roeland Hermans. Het discrete leven in het klooster bleek een troef in oorlogstijd. 'Zusters werden door de buitenwereld gezien als naiëf en gehoorzaam' en dat imago was een prima dekmantel voor allerlei activiteiten.

Hier en daar werden Joodse kinderen binnen de veilige kloostermuren opgevangen, soms een klein aantal dat niet opviel in een groep weeskinderen, maar in andere gevallen tot 40, 50 kinderen tegelijk voor wie dan ook voeding moest worden geregeld. 'Er waren allerlei netwerken actief, waarbij Joodse organisaties contact zochten met kerkelijke autoriteiten, maar er waren ook spontane acties, waarbij een Joodse moeder bij een klooster aanbelde en haar kind bij wijze van spreken naar binnen duwde,' vertelt Roeland Hermans.

Binnen het klooster waren het vaak enkel moeder overste en enkele zusters die op de hoogte waren. Bij de Zusters Annonciaden in Winksele werd een tiental Britse neergeschoten piloten verstopt. Eén van hen schreef later in zijn memoires dat een zuster hem had meegenomen naar een kamer aan de straatkant waar ze op een grammofoon 'God save the King' liet horen, zich niet bewust van het grote gevaar dat ze daarmee liep.

Lees verder op vrtnws. Herbeluister er het gesprek met Roeland Hermans op Radio 1 en herbekijk het item in het Journaal.

In het KADOC-KU Leuven loopt er een tentoonstelling vanaf 15 februari tot 27 juni.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief