Friedl' Lesage is nieuwsgierig naar het leven van auteurs, maar wat als dat gevoelig ligt?

VRT Boekenmaand Radio 1 Boekenfeest

Vandaag was het de laatste dag van het Radio1 Boekenfeest op Lees! Het Boekenfestival. Alleen Tom De Cock gaat morgen en overmorgen nog verder met de Boekathon op VRT NU. Bent Van Looy kreeg vandaag Friedl’ Lesage als laatste compagnon en zij koos het thema schrijversbiografieën en literaire correspondenties.

Friedl' Lesage leest graag biografieën omdat het haar helpt om schrijvers beter te begrijpen. 'Onze Nederlandstalige auteurs probeer ik de laatste jaren beter te volgen', legt ze uit. Ze is ook enorme fan van brieven. Als kind schreef ze zelf veel brieven, want dat was toen in. Nu hebben mensen daar niet zoveel zin meer in en tijd voor. Alles wordt nu op Facebook gegooid. Dat is een stuk minder intiem en dat mist ze dus wel.

Bekijk het gesprek met Friedl' Lesage in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU

Een brief voor Patricia De Martelaere

Toch is het niet altijd makkelijk om in het leven een auteur te door te dringen. Dat is zeker het geval bij Patricia De Martelaere, de filosofe en schrijfster die veel te vroeg gestorven is. In 'The dead ladies show' bracht performer en schrijfster Marieke De Maré een eerbetoon aan Patricia De Martelaere.

'Ik voel me wel een beetje verwant met Patricia De Martelaere. Ik wil niet arrogant overkomen. Ik ben 36 en ben geen filosofe, ik ben een woordkunstenaar. Maar ik hou heel erg van haar schrijfsels', zegt De Maré. 'Zij is de godin om in menselijke taal hele filosofische gedachten te verduidelijken. Ze heeft het over alledaagse dingen, alledaagse beelden die we allemaal kennen. Ze laat heel veel witruimte. Maar ze is ook vaak heel grappig, romantisch en melancholisch.'

'Ik denk dat zij de meest egoloze mens is geweest op aarde', zegt De Maré. 'Ze leefde in een bos erg afgezonderd van de wereld. Ze deed nooit mee aan shows of interviews. Maar ze schreef wel om te blijven, om het leven aan te kunnen. Ik wil haar vooral zeggen dat we niet haar privéleven onderzoeken, maar dat we vooral haar boeken lezen.'

Over haar leven weten we niet zoveel, behalve dat het niet over rozen ging. 'Het meest pijnlijke is dat ze veel te vroeg is gestorven. Ze heeft een hersentumor gehad en op heel korte tijd was ze er niet meer. Dat was voor heel veel fans een shock', zegt Friedl' Lesage. 'Ze heeft haar privacy altijd heel goed afgeschermd. Maar net doordat ze over heel veel levensgrote thema's heeft geschreven was die nieuwsgierigheid er natuurlijk wel.'

Bekijk het gesprek met Marieke De Maré in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU

Biografe Marja Pruis: 'Ik heb geleefd met haar werk'

Die nieuwsgierigheid was er ook bij de Nederlandse biograaf, literair criticus en journalist Marja Pruis. Zij kende het werk van Patricia De Martelaere en ze heeft haar ooit ontmoet, maar nooit gesproken. 'Ik zat in de jury van de Libris Literatuurprijs en zij was genomineerd met de roman 'Het onverwachte antwoord'.'

Op de gala-avond van de uitreiking, zat Pruis met de schrijfster in de zaal en ze zag haar ook de volgende ochtend bij het ontbijt. 'Maar ze had zo'n groot scherm om zich heen. Op alle mogelijke manieren ontweek ze mijn blik. Ik ben toen niet brutaal op haar toegestapt. Ook alle mails die ik haar stuurde om haar te interviewen heeft ze radicaal afgewezen.'

Op het moment dat Pruis besliste dat ze een boek zou gaan schrijven over Patricia De Martelaere, wist ze niets over haar moeilijke leven. 'Maar ik voelde wel dat er iets was', zegt ze.

De omgeving van De Martelaere waakte heel hard over haar en hun privacy. 'Ik voelde me als een brute, botte, Nederlandse boerin die blijkbaar iets deed wat de bedoeling niet was.' Zo was de man van De Martelaere niet opgezet met het boek. 'Hij dreigde ermee een herdruk tegen te houden.' Ook haar kinderen hebben nooit gereageerd op de brieven van Pruis.

Waarom heeft ze dan toch het boek geschreven? 'Voyeurisme en nieuwsgierigheid zijn me niet helemaal vreemd, maar het helpt volgens mij om zo haar werk op een goeie manier te kunnen duiden, beter te begrijpen en zelfs aantrekkelijker te maken.'

'Ik ga niet zeggen dat ik haar schaadt of dat ik haar een dienst bewijs. Ik heb geleefd met haar werk.'

Want vergis je niet: Pruis vindt haar romans en essays onvergelijkbaar mooi: 'Er is niemand die schrijft zoals zij, zo speels en diepzinnig tegelijkertijd. Dus iets van haar leven laten zien, kan de boel openbreken op een goeie en niet sensationele manier. Het kan haar vermenselijken in plaats van haar privacy te schenden.'

Bekijk het gesprek met Marja Pruis in het Radio 1 Boekenfeest op VRT NU

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief