Bart Van Loo over waarom 'Boerenpsalm' van Felix Timmermans nog relevant is

Fictie De Afspraak

Volgens auteur en conferencier Bart Van Loo schreef Felix Timmermans in 1935 zijn strafste boek. In de nieuwe heruitgave van 'Boerenpsalm' neemt Van Loo de inleiding voor zijn rekening. Vol lof voor de zintuigelijke taal van de Vlaamse meester probeert Van Loo ons te overtuigen van de relevantie van boer Wortel anno 2022.

'Het is het verhaal van boer Wortel, we zien hoe hij 'aan de vrouw geraakt', vrouw en kind moet afgeven, hard-labeur. Het speelt zich af in de Kempen in de magische driehoek tussen Lier, Herentals en Heist-op-den-berg', legt Van Loo uit. Ondertussen woont Van Loo in de West-Vlaanderen maar zijn roots liggen in de buurt van Heist-op-den-Berg.

Felix Timmermans is één van de meest productieve en best verkochte Vlaamse auteurs. Vooral de taal spreekt Van Loo erg aan in 'Boerenpsalm'. 'De zinnen verschijnen als een soort medicijn. Iets wat ons doet afkicken van ons jachtige bestaan. Een soort van aarding. Het zijn zinnen die je ook zelf zou gebruiken.'

Van Loo geeft een paar voorbeelden. ''Wortel' ontmoet zijn vrouw Fien en dan komt er de zin: 'Ze blonk als een droge ajuin'. Ik stel voor om eens naar een ajuin te kijken als je soep maakt. Of als hij verdriet heeft om het overlijden van zijn vrouw dan zegt hij: 'Ik kan me nog zo dun als een mosselschelp wenen, ik krijg ze niet meer terug.' Ergens zegt Wortel: 'Ik voelde het tot in het staartje van mijn ziel'. Door het een staartje te geven kan je het vastpakken', legt Van Loo uit.

'Geen chemie op mijn aardappelen. Dan zijn mijn patatten maar kleiner dan die van mijn buurman', schreef Timmermans toen al. Erg ecologisch verantwoord dus. De Duitsers vonden hem erg ouderwets en in de Duitse uitgave stond deze zin er ook niet in.

Het gaat ook over het katholiek Vlaanderen van 1935. 'Een tijdperk waar je niet aan God kon ontsnappen. Het is ook een boerenpsalm. Het wordt als een gebed gepresenteerd. Ik raak Wortel als 21ste-eeuwer soms kwijt in zijn geloof. Maar het is een puur geloof, waar je met alles in verbinding staat. Als je het boek leest word je soms opgenomen in een soort van keten die je verbindt met grond, licht, lucht , met een voorgeslacht, zelfs met het geloof. En als dat allemaal samenkomt in die roman, dan voel ik soms ook dat 'staartje van mijn ziel' kwispelen', besluit Van Loo.

Koen Broucke maakte de illustraties voor het boek.

Herbekijk hieronder het gesprek met Bart Van Loo en geniet van het fragment dat hij uit het boek voorleest:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief