Aya Sabi schrijft in debuutroman over 3 vrouwenlevens tussen Marokko en de Lage Landen

Fictie Pompidou

Aya Sabi is columniste bij De Morgen en publiceerde op haar 22ste de verhalenbundel Verkruimeld land. Ondertussen zijn we vijf jaar verder en stelt ze haar eerste roman voor, 'Half Leven'. In de studio van het programma Pompidou Klara vertelt ze er meer over.

Daarin brengt ze het verhaal van drie generaties vrouwen tussen Marokko en de Lage Landen. Een grootmoeder, een moeder en een (klein)dochter proberen elk op hun manier een leven op te bouwen, maar botsen daarbij op de cirkel van pijn die van generatie op generatie wordt doorgegeven.

De familiekroniek begint met Fatna, een vrouw die leeft in het Marokko van de jaren vijftig. ‘Ze kan niet lezen of schrijven, maar vindt haar taal door het bereiden van heerlijke gerechten. Zo bevrijdt ze zichzelf, want ze kan geld verdienen en haar eigen leven kiezen.’

Via het relaas van Fatna behandelt Sabi de geschiedenis van de Marokkaanse onafhankelijkheidsstrijd. Tijdens het schrijven aan deze roman ontdekte ze dat vrouwen daar een belangrijke rol in gespeeld hebben. ‘Vrouwen uit de bourgeoisie hebben de onafhankelijkheidsstrijd gesteund. Ze hebben goud verkocht om een universiteit voor vrouwen te kunnen oprichten of ze schreven artikels over hoe ze zichzelf en Marokko konden bevrijden van de Fransen.’

Het gaat niet altijd goed tussen de vrouwen. Maar ze geven hun liefde door op allerlei manieren, zoals het doorgeven van schoonheidsgeheimen en grappen. Maar er is een gedeelde pijn waarvoor ze nog geen middel hebben om erover te praten. Er zijn bepaalde cultuurspecifieke problemen waar we over moeten praten en er zijn universele thema's

Daarmee gaat ze in tegen het stereotype beeld over vrouwen in de Marokkaanse samenleving. ‘Marokko is ook heel patriarchaal. Ik wil niet zeggen dat heel het land matriarchaal is, maar wel dat er gebieden in Marokko zijn, vooral in het zuiden, waarin het matriarchaat voorkomt. Maar er zijn ook vrouwen die het patriarchaat overeind houden, anders zou het er niet meer zijn.’

‘Daarom vond ik het zo boeiend om een verhaal te schrijven over drie generaties vrouwen in Marokko. Dat ze Marokkaans zijn is belangrijk en tegelijk ook niet, want ik hoop dat het ook een universeel verhaal is. Ik krijg tot nu toe veel berichten van niet-Marokkaanse vrouwen die me zeggen dat ze zichzelf hier goed in herkennen.’

'Ik denk dat ik met literatuur troost wil brengen. Eerst wou ik de wereld veranderen, maar dat idee heb ik al lang opgegeven. Ik denk dat ik in mijn verhalen en met mijn taal troost aan mezelf bied in de eerste plaats. En als andere mensen zich daardoor getroost voelen zijn ze zeker welkom', legt Sabi uit. Dus verkoopt ze ook teksten op totebags en koffiemokken. Dat blijkt niet echt Chantal Pattyn - presentator van het programma- haar ding te zijn, maar er zijn mensen die dat leuk vinden, volgens Sabi.

'Sabi nam ook een quote van Toni Morrison over in haar boek. 'Als je een boek wil lezen dat nog niet geschreven is, schrijf het dan'. Dat heb ik met dit boek ook proberen te doen, maar ik beweer niet dat ik de enige ben die met dit thema aan de slag ging', zegt Sabi.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief