'Achter het schild van extreemrechts' van Hind Fraihi en Bas Bogaerts

Non-Fictie De Wereld Vandaag

Auteur Hind Fraihi en fotograaf Bas Bogaerts hebben samen een boek uit. 'Achter het schild van extreemrechts' is een verslag van twee jaar vertoeven in geheime facebookgroepen. We lezen daarin dat politici van Vlaams Belang zich mengen in racistische en nazistische groepen om stemmen te werven voor hun partij.

Bas Bogaerts en Hind Fraihi hebben twee jaar lang in 50 geheime facebookgroepen, extreemrechtse groepen gezeten. Ze hebben een alias identiteit gecreëerd. 'Dat is niet de meest geliefkoosde manier om informatie in te winnen, maar het kon niet anders. En zo hebben we een heel nieuw vriendennetwerk gekregen en zijn we dieper en dieper in de groepen binnen geraakt', legt Bogaerts uit.

Op de vraag of ze enkel geobserveerd hebben, antwoordt Bogaerts: 'We zijn naar de IJzerwake en de Mars tegen Marrakesh geweest, maar we hebben niet actief deelgenomen. Offline hebben we ons niet voorgedaan als iemand anders, maar online ontpoppen de meeste mensen zich tot iemand anders. Vooral na de beruchte Mars tegen Marrakesh wilden we begrijpen waarom veel mensen zo ontevreden zijn en hoe en waarom zich dat vertaalt in veel stemmen voor Vlaams Belang. Waarom verharden mensen en worden ze extreemrechts? We hebben gemerkt dat de Vlaams Belang-stemmer bestaat uit 50 tinten. Van extreemrechtse mensen tot doorsnee mensen zonder zorgen.'

'In de facebookgroepen lees je veel onvrede en angst om alles te verliezen. De wereld is de laatste 15 jaar ontzettend veranderd en de mensen kunnen daar niet mee om en daardoor grijpen ze terug naar een zeer conservatieve gedachte', gaat Bogaerts verder. Op sociale media lees je natuurlijk veel van die verhalen en gedachten van mensen die het allemaal niet meer zo goed weten. 'Op sociale media voelen mensen zich inderdaad veilig en gaan ze heel harde reacties geven. Vroeger hoorde je dat vooral op café en nu dus online', zegt Bogaerts. 'Je ziet veel solidariteit in de groepen, maar ook veel harde woorden. Het grootste racisme. oplossingen als vergassing, migranten terug in zee duwen, mensen met een BBQ-short aan met het opschrift Zyklon B, het gas dat gebruikt werd om te vergassen. Dat komt wel binnen. Je reinste hardheid', gaat Bogaerts door.

Er is een duidelijke link met Vlaams Belang, lees je in het boek. 'Je ziet in die groepen, mandatarissen, niet de topstukken, maar mensen van het middenkader van de partij die heel actief mensen opjutten. Het is een opbod in lelijkheid. En al die verschillende groepen die voeden samen het kiezerspotentieel van Vlaams Belang mee'.

Bogaerts was niet meteen verbaasd. 'Je verwacht het een beetje zelfs. Zo was Barbara Pas lid van een groep of ze echt actief is, weet hij niet, maar ze is alvast lid. Ook de vader van Tom Van Grieken kwam hij tegen. Je leest extreme xenofobie in die groepen of dat strafbaar is? Het leunt toch erg aan bij het strafbare', legt Bogaerts uit.

Bogaerts hield zich meer bezig met de foto's, maar net zoals Hind Fraihi had hij ook een alias. 'Het type mens dat we zien, proberen we te omschrijven. We zien heel doorsnee Vlamingen met een mooie auto, zwembad en ze hebben bijvoorbeeld een horecazaak, maar in de achterkamertjes zijn ze heel hard. Het coronajaar heeft niet geholpen.' Vorig jaar heeft Bogaerts zelf ook veel werk verloren en dan zat hij in die groepen. 'Het was heel vermoeiend om in dat jaar telkens opnieuw in te loggen en je nog meer in die negativiteit te laten meeslepen.'

Doel was om het te begrijpen. Maar de kans bestaat dat het nog meer verdeeldheid zal zaaien. 'Die is er sowieso al. We hebben wel geprobeerd om respect te hebben voor de mensen. Het is niet de bedoeling om een heksenjacht te doen, dus hebben we ook geen namen bekend gemaakt, enkel van mandatarissen. Ik voorspel nog een grotere winst voor Vlaams Belang bij de volgende verkiezingen, want het coronajaar speelt zeker mee. Maar ik denk dat ze dan wel hun top bereikt hebben, want als je het vergelijkt met de verkiezingsresultaten net voor de Tweede Wereldoorlog die zaten aan diezelfde marges van nu', verduidelijkt Bogaerts.

Hind Fraihi zegt zelfs dat we het cordon sanitaire misschien eens moeten laten voor wat het is? 'Veel mensen voelen dat het niet klopt dat mensen die hun democratisch recht uitoefenen niet gehoord worden. Ergens klopt dat democratisch gezien niet. En hoewel ik het zelf niet wil, is ze mee in bad nemen dan misschien wel de enige oplossing', besluit Bogaerts.

Herbeluister het interview op Radio1 hieronder:

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief