Erik Van Grieken

Aanleiding voor bezoek van Begijn Le Bleu aan Interne Keuken is het boek 'The Nightingale' van Sam Lee

Natuur Interne Keuken

Vogelaar en comedian Begijn Le Bleu kwam over de nachtegaal praten in Interne Keuken. De aanleiding voor het bezoek was een boek: 'The Nightingale van Sam Lee'.

Sam Lee is een Engelse muzikant die zot is van de nachtegaal. Hij organiseert bosconcerten waarin hij samen met nachtegalen musiceert en zingt. Hij beweert dat ze hem antwoorden in muzikale harmonie. Dat hun zangtalent écht talent is, authentieke muzikaliteit, niet gewoon aangeboren instinct.

Nachtegalenexpeditie op Linkeroever

Koen Fillet wordt al blij van een zingende merel. Hij had nog nooit een nachtegaal gehoord. Maar vorige week kwam daar verandering in. Samen met Begijn Le Bleu ging hij op nachtegalenexpeditie op Linkeroever. Een ontmoeting met de nachtegaal vraagt wat planning. Hij zit zelden in tuinen of parken, je moet naar het bos. Liefst een beetje slordig bos, de nachtegaal houdt van struikgewas en doornen. En hij zingt maar een paar weken: in de lente, eind april begin mei. Nu dus, dat zat dus goed. De nachtegaal zingt ook overdag, maar de luisterervaring schijnt het spectaculairst te zijn tijdens de nachtelijke stilte, als de vochtige lucht het geluid ver draagt en als de andere vogels zwijgen.

Koen en Begijn hebben op Linkeroever wel zo'n 3 nachtegalen gehoord. Een nachtegaal zingt om andere vogels weg te jagen, maar ook om wijfjes te verleiden. Begijn heeft Koen heel wat geleerd, hij wist bijvoorbeeld niet dat een roodborstje ook een zangvogel is. Het klinkt als een kabbelend beekje. Fillet had een opnametoestel bij zich, maar hij heeft het niet gebruikt. Hij vond het niet zo spectaculair als hij verwacht had en hij denkt dat hij eerder al nachtegalen gehoord heeft zonder het te weten. Ze waren ook wat te ver weg voor een goede opname.

Een meesterzanger en uitslover om gek van te worden

'Het is een meesterzanger', legt Begijn uit. 'Sam Lee, de zanger heeft hem er ook niet voor niets uit gekozen. De nachtegaal is een uitslover. Begijn Le Bleu hoorde de Nachtegaal de eerste keer op Neeltje Jan en het mooie was dat die nachtegaal hem als het ware volgde. Begijn vindt zijn gezang mooi, maar niet om meer dan een uur naar te luisteren. Na een tijdje heb je zoiets: 'Ik heb het wel gehoord'. In het boek staat een passage van een koning uit Engeland die de Nachtegaal ging zoeken om hem een kopje kleiner te maken, omdat hij niet ophoudt met zingen. Als het licht ondergaat zwijgen alle vogels, behalve de nachtegaal. Doordat het donker wordt, word je gehoor ook veel scherper', vertelt Le Bleu.

Lee beschrijft 3 soorten van nachtegalen wat zang betreft: The inserter (degene die inspeelt op degene die klaar is met zingen), the autonomous (degene die zich van niemand iets aantrekt) en the overlapper (degene die de ander zijn lied afpakt en ermee voortgaat).

Bosconcerten

Sam Lee is een romanticus. Hij is muzikant, die de bossen in trekt om concerten te geven in duet met de nachtegaal. Hij zet de traditie voort die Beatrice Harrison al eerder gestart is. Zij was celliste en had in de gaten dat als ze cello speelde in haar tuin, dat de nachtegaal reageerde. Ze heeft dat aan iemand van de BBC verteld en zij vonden dat een mooie gelegenheid om dat op te nemen. Ze heeft dit jaren daarna nog gedaan. Ze maakte er echte events van. De nachtegalen leken geen last te hebben van de aanwezigheid van die mensen in de tuin. Begijn legt uit dat 'vogels erg conservatieve wezens zijn, dus als er iets aan zijn habitat gebeurt dan blijft hij daar toch zitten en dat is het probleem en daarom sterven veel nachtegalen en andere vogels uit.' 'Zo verdwijnen ook meer en meer huismussen omdat er minder groen aan onze gevels hangt, waar die beestjes net in leven. En daarom moeten we ons er bewuster van worden', verwittigt Begijn ons.

De nachtegaal zijn roep is een beetje kikkerachtig en hij kan het heel lang aanhouden. 'Een vogel kan zingen en ondertussen ademhalen. Een vogel heeft een orgaan dat verdeeld is in verschillende compartimenten en daar rond zitten spiertjes waardoor hij kan blijven zingen en ademhalen. Een zangorgaan dus en geen stembanden. Sam Lee beschrijft ook dat een vogel veel sneller percipieert. Een vogel gaat veel sneller en zenuwachtiger reageren dan de mens. Ze percipiëren zang ook anders. Ze horen veel meer nuances in hun zang en als je de zang vertraagd afspeelt kan je die horen. Er is nog veel dat we niet weten over vogelzang', besluit Begijn.

Herbeluister het gesprek op Radio1.be

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief