10 leestips over gelijkheid, duurzaamheid en solidariteit

Boekentips LangZullenWeLezen

'Curieus' is een organisatie die zich inzet voor een solidaire en inclusieve samenleving via culturele evenementen waarin ze in dialoog gaat met het publiek over gelijkheid, duurzaamheid en solidariteit. Door corona is er dit jaar in december geen 'Festival van de gelijkheid' maar wel een boekenlijstje met 10 inspirerende titels.

Voor het festival zelf zijn er alternatieven bedacht onder de noemer ‘Corona & (on)gelijkheid' met vensterverhalen, podcasts en gestreamde sofababbels.

De 10 boekentips van 'Curieus'

1. Wat is de Wat - Dave Eggers

Als evenwichtskunstenaar - dansend op de grens tussen romankunst en diepgravende journalistiek - geeft Dave Eggers wel vaker stemlozen een stem. Hij slaagt erin om onderbelichte verhalen van slachtoffers van mensenrechtenschendingen in de schijnwerpers te brengen. Hoe hij het duizelingwekkende verhaal van Valentino Achak Deng op papier zette: de jongen die halsoverkop vluchtte uit zijn Zuid-Soedanees geboortedorp, zijn bijna bijbelse tocht door een land verscheurd door een bloederig conflict, het leven in een vluchtelingenkamp en zijn moeizame stappen als immigrant in de VS … Het maakt van Wat is de Wat een noodzakelijk boek voor eenieder die ooit iets zinnigs over migratie wil zeggen.

2. Liefde kent veertig regels - Elif Shafak

Bejubeld door haar lezers en uitgespuwd door autoritaire machthebbers. Elif Shafak geeft een stem aan wie zich in de marge bevindt, en sloopte in haar ted-talks én boeken al heel wat heilige huisjes. Maar controverse om de controverse, daar past ze voor. Het gaat om de dialoog, om het blikveld verruimen, om bespreekbaar maken wat moeilijk ligt.

3. Sonia Delaunay, a life of color - Fatinha Ramos

Het kon ook ‘Love around the world’ of ‘Op zoek naar Yori’ zijn … Want in elk boek dat van haar hand, nodigt tekenaar Fatinha Ramos jong en oud uit om mee te duiken in haar fantasiewereld, en er deel van uit te maken. Tegelijk prikkelt ze haar lezers zelf ook wat meer aan de realiteit te ontsnappen. Met felle en intense kleuren maakt ze de realiteit scherper en tegelijk zachter. Fatinha is een gedroomde Festivalgast. Voor haar liefde voor nuance en gelaagdheid: zowel letterlijk (hoe ze in het leven staat) als figuurlijk (hoe ze laagje per laagje aan haar tekeningen werkt). Voor de universele taal die ze vond, waarmee ze abstracte begrippen ('discriminatie' 'veiligheidsgevoel' 'melancholie' 'kwetsbaarheid' ...) in beeld kan brengen zodat elke ziel ze begrijpt en voelt. Hoe ze niet bang is om haar kwetsbaarheid te tonen, en tegelijk de kunst verstaat om die kwetsbaarheid ook bij andere mensen te zien. Omdat ze durft fouten maken, niet bang is om te botsen. Ondertussen rijgt ze de internationale prijzen aan elkaar, en vond haar werk al een plek in het MoMa (New York) en Centre Pompidou (Parijs). Zeg dus niet langer: “Fatinha Ramos de Frida Kahlo van Antwerpen.” Maar zeg: "Frida Kahlo is de Fatinha Ramos van Mexico.”

4. Witte onschuld - Gloria Wekker

In haar boek Witte Onschuld – Paradoxen van Kolonialisme beschrijft emeritus- hoogleraar gender en etniciteit Gloria Wekker hoe de koloniale geschiedenis, houding en denken op verschillende manieren doorwerkt in onze samenleving vandaag. Ze duidt onder andere hoe gemakkelijk West-Europeanen bijvoorbeeld nog altijd de rol op zich nemen als ontwikkelingswerker (vanuit een superieur denkkader). Het is een ongemakkelijke spiegel, die ze Nederland en België met dit boek, en bij uitbreiding met haar onderzoek en lezingen al jaren voorhoudt. Maar net daarom een heel noodzakelijke spiegel. Ja, witte mensen kijken met een witte bril naar de werkelijkheid. Alleen komt het bij witte mensen blijkbaar hard aan dat anderen hen er luidop op wijzen dat die witte bril niet neutraal is.

5. Alleen zij - Fikry El Azzouzi

Een man en een vrouw. Zo verschillend dat ze elkaar perfect aanvullen. Een liefdesverhaal tegen de achtergrond van een losgeslagen wereld waar angst, paniek en polarisering het pleit lijken te winnen. Alleen zij is het laatste deel van een triologie over Ayoub, een Marokkaanse Belg die aan zijn lot probeert te ontsnappen. Na Het Schapenfeest en Drarrie in de nacht is Ayoub groot geworden, maar onzeker gebleven. De geest van de mislukte multiculturele maatschappij sluimert soms moedeloos door het verhaal, maar meer nog ademt het verhaal hoop, biedt de intieme vertelling troost voor de maatschappelijke verwarring. Met zijn Ayoub-triologie is Fikry de spreekbuis van een generatie jongeren waarover iedereen vaak de mond vol heeft, maar zelden iemand echt mee in dialoog gaat. Weerbarstig en vlammend kritisch? Alleszins. Maar vooral constructief en niet te beroerd om maatschappelijke pijnpunten in een verrassend daglicht te plaatsen. En iemand die ten allen tijde pleit voor dialoog - tussen verschillende generaties en leefwerelden, zelfs al krijgt ie consequent het etiket ‘dwarsligger’ opgekleefd.

6. Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? - Johan Harstad

De menselijke imperfectie is op zijn mooist wanneer ze door Johans pen gevat wordt. Amper 23 jaar was Johan Harstad toen hij het adembenemende Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? schreef. Een boek dat je meteen bij de kraag grijpt en niet meer loslaat. Ook lang nadat je het boek uitlas, blijven Mattias, Ennen, Havstein … je aan de ribben plakken. Je mist hen, wanneer hun stemmen verstillen in je hoofd. Zelden vielen taal en ritme van een boek zo samen met het gevoel dat het hoofdpersonage erin kwijt wil. Buzz Aldrin baadt in lange naar adem happende zinnen die tussen de zenuwbanen porren. Alsof weerbarstig onzichtbare Mattias na jaren stilzwijgen als een operazanger de micro grijpt en gulzig de aria van zijn leven zingt. Omgeven door het ultieme desolate decor van de Faeröer-eilanden. “Het vereist enorme wilskracht, mazzel en vakkundigheid om eerste te worden. Maar er is een reusachtig hart voor nodig om nummer twee te zijn.”

7. Liefhebben - Laura Van Dolron

Een boek dat zich als een warm dekentje om je gekwetste lijf slaat. Een boek om te koesteren wanneer je troost zoekt. Een boek dat je leert je littekens graag te zien. Een boek vol kleine gebaren die je glimlachend herkent. Een boek vooral om te schenken aan wie je liefhebt.

8. Muidhond - Inge Schilperoord

Muidhond is een boek dat je zo dicht op de huid zit, dat je er fysiek ongemakkelijk van wordt. Inge kruipt er in het hoofd van Jonathan, een pedofiel die zijn leven na gevangenschap opnieuw op de sporen probeert te krijgen, maar het gevecht met zijn hoofd lijkt te verliezen. Haar pen is zo trefzeker, de worstelingen met de demonen zo gruwelijk echt beschreven, dat je als lezer onherroepelijk deelgenoot wordt van het verhaal. En tegen beter weten in hoopt dat het verhaal een andere wending neemt, ook al voel je de onontkoombaarheid van de innerlijke strijd. Het vergt moed, om als schrijver in het hoofd te willen duiken van een zedendelingquent, een personage waarvan we in real life liefst het hoofd zouden willen afwenden. En om nuchter, in heldere taal en met trefzekere pen, het complexe samenspel van psychologische, neurologische en omgevingsfactoren te beschrijven die iemands leven in een beslissende plooi leggen.

9. Ik ben, ik ben, ik ben - Maggie O’Farrell

In het boek vertelt Maggie - in 17 rake episodes - over die keren dat ze de dood in de ogen keek en er op wonderlijke wijze aan ontsnapte. Hoe flinterdun de grens is, tussen er zijn en er niet zijn, tussen een tragische dood en een geluk bij een ongeluk. Hoogstpersoonlijk, en tegelijk universeel herkenbaar. Want een boek lezen doet altijd iets met een mens. Maar zelden ging het zo fundamenteel en diep als dit. Geconfronteerd met haar verhalen, ga je als lezer nadenken over die keren dat je zélf danste op de grens tussen leven en dood. Op die manier brengt het boek je dichter bij je eigen bijna-doodservaringen, die cruciale momenten die je eigenlijk vergeten was. Het doet je oog in oog staan met je eigen kwetsbaarheid en scherpt in één adem je levenshonger aan. I am I am I am is een literaire kintsugi-ervaring. Een boek dat niet wil verhullen wat gebroken werd, maar het net wil vergulden. Een boek dat je toont dat je je niet hoeft te schamen voor je littekens, dat kwetsuren je een kans bieden om te groeien in het leven.

Afgelopen jaar bracht ze Hamnet uit, opnieuw een krachtig ontroerend verhaaal vol veerkracht dat ik zo iedereen zou aanraden.

10. Jihad van Liefde - Mohamed El Bachiri

Mohameds pleidooi in De Afspraak enkele maanden na de aanslagen in 2016, was een pleidooi voor meer menselijkheid, broederlijkheid en liefde. Het raakte miljoenen mensen tot in elke vezel van hun lijf. Het onmetelijk verdriet dat hem was aangedaan door terreur, boog hij op een bijzonder veerkrachtige manier om in een moedig betoog voor meer liefde, verzoening, dialoog en menselijkheid. Enkel liefde kan het antwoord zijn, wanneer de samenleving harde klappen krijgt. Dat horen uit de mond van iemand die op een heel pijnlijke manier in die klappen deelde, kan alleen maar op respectvol applaus onthaald worden. Samen met David Van Reybrouck goot hij zijn liefdesboodschap ook in een boek, een mix van poëzie en zijn getuigenis. Een toegankelijk boek vooral, want Mohamed wil heel veel jongeren bereiken met Jihad van Liefde, hen prikkelen om erover na te denken, te discussiëren, elkaar te troosten … Hen aanzetten ook om naar de ander toe te gaan, om hem te ontmoeten, toe te lachen te begrijpen.

Deel dit artikel

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief