De pruimenpluk

Dimitri Verhulst

Fictie

4 /5

Gelezen? Geef jouw waardering

Succesvol toegevoegd
Moe van de mens, kampioen van de solitude, woont Mattis afgelegen aan een meer, waar hij zijn potentie naar beneden drinkt. Een donker denker met een tanend geloof in zowat alles, dus zeker ook in de liefde. Soms, echter, twijfelt hij aan zijn kwaliteiten als eenzaat en misantroop, en overweegt hij een leven in een stad vol heerlijke drukte om niets. Maar wanneer een weduwe opeens vergeten gevoelens weer in hem aanwakkert, verlegt hij zijn ambities. Dimitri Verhulsts oeuvre leest als een hommage aan de falende mens, die keer op keer met nietsontziende precisie en onvervalste empathie wordt opgevoerd in zijn arena. De helaasheid der dingen werd een klassieker, voor Godverdomse dagen op een godverdomse bol ontving Verhulst de Libris Literatuur Prijs, en ook de talrijke vertalingen en verfilmingen van zijn werk gooiden hoge ogen. In zijn nieuwe roman De pruimenpluk bewijst Verhulst zich wederom als fijnschrijver en chroniqueur van de menselijke eenzaamheid. De pers over eerder werk van Verhulst: ‘Een stilistisch miniatuurtje van grote emoties.’ – De Standaard ’Niet vaak spreekt er uit een vrolijk boek zoveel tragiek.’ – de Volkskrant ‘Verhulsts proza betovert keer op keer.’ – Financial Times

Wat anderen schrijven over dit boek

"de titel" "de pruimenpluk"......ik had al zo mijn verwachtingen.Leest vlot,zijn humor wel gesmaakt,begrijpelijk vanuit het standpunt van de hoofdpersoon,waar ik wel kan inkomen.
Mattis,de hoofdpersoon,en Elma en haar overleden echtgenoot Erik (en diens onderbroeken)...,een dilemna..
De plek,idyllsch,tussen bossen,aan een meer...ver weg van drukte,een cano,wijn,tijd en zucht naar liefde,de ene te kunnen zijn,in een totaal,ongrijpbaar orgasme ...of dan toch...Het zoeken naar liefde,het ultieme...het verbonden zijn,of het afzonderen...Het blijft een zoeken,manipuleren...
Gelezen met een glimlach,de ontmoeting aan het meer,mag men dromen...Vlotte schrijfstijl. Gelezen op een avond,met een glas wijn.

Een tragikomische worsteling met liefde en dood door een would-be misantroop op zoek naar zelfbevestiging


De pruimenpluk, zo heet de nieuwste worp van Dimitri Verhulst en je mag deze titel gerust op de schunnige, seksuele manier interpreteren. Het is trouwens de eerste keer dat de Vlaamse auteur zich waagt aan erotische scènes in zijn werk. Verder gaat het om een vintage Verhulst: tragikomisch en rijkelijk gelardeerd met zelfspot en zwartgallige humor.

Protagonist van dienst is Mattis, een sombere schaker die aan een afgelegen meer in een niet nader genoemd land (lees: Zweden) verblijft, waar hij zijn levensmoeheid, mensenhaat en “allenigheid” vol cynisme cultiveert. De weinige mensen waarmee hij in aanraking komt gedragen zich nors en ontoegankelijk. Uiteindelijk overweegt hij om toch maar “de drukte van niets” van de stad op te zoeken en zet hij zijn huis te koop. Zonder twijfel heeft de auteur voor deze setting inspiratie geput uit zijn eigen mislukte verblijf in Zweden.

"En er zou weldra nóg een mij te herinneren huis bij komen, misschien wel het allermooiste dat ik ooit had bewoond, het allermooiste dat ik ooit bewoond zal blijken te hebben, gelegen aan een meer, omzoomd door prachtige bomen om mij aan op te knopen."

Dan overkomt hem de beeldschone weduwe Elma en gooit hij het roer om. Zijn geloof in de liefde is terug en hoewel Elma nog niet over het verlies van haar man heen is, toont ze zich wel klaar voor een beetje avontuur. Tijdens hun idyllische ontmoeting aan/in het water is Mattis meteen genoodzaakt om zich in volle glorie aan haar nieuwsgierige blikken bloot te stellen.

“Bezat de vloeistofdynamica een term voor het kortstondige kielwater dat ontstaat in het zog van een najade? De volgstroom van een schoonheid?”

Mattis wordt een man met een missie die eruit bestaat dat hij bij Elma op de eerste plaats moet en zal komen. Daarvoor is het nodig dat ze volledig loskomt van haar overleden echtgenoot. Zolang hij dit niet kan bewerkstelligen voelt hij zich maar een “tussenman”. En hij haalt echt wel alles uit de kast om Elma volledig voor zich te winnen. De auteur schuwt bij deze onderneming de kolderieke situaties niet. Haalt onze antiheld de gewenste buit binnen en mogen we vervolgens spreken van een “eind goed, al goed”?

De pruimenpluk is met zijn 151 pagina’s eerder een novelle dan een roman. Verder gaat het ogenschijnlijk om een voorspelbaar niemendalletje. De prachtige schrijfstijl, het sfeervolle kader en de symboliek tillen het verhaal op en maken er een poëtische parabel van, die zich laat lezen als een tragikomische worsteling met liefde en dood door een would-be misantroop op zoek naar zelfbevestiging.

De tragiek ligt verscholen in Mattis’ compromisloos verlangen naar perfectie in de liefde, waarbij zijn bindingsangst en afkeer voor de “gevangenschap van het moeten” het rijpingsproces belemmeren.

”Ik geloofde niet in liefdes met laswerk nu en dan; een relatie was eenvoudig of ze hoefde niet. Alles van schade was volslagen, men kon oplappen maar dat bleek nooit herstel. Je vermocht het eventueel wel te lijmen wat was stukgegaan, ik bleef mij immer storen aan de naden.”

Is een stukje zelfverloochening en berusting bij de alledaagsheid van een leven zonder grote uitschieters uiteindelijk een haalbare kaart voor Mattis? Of zet deze schaker zich schaakmat en blijft hij hangen in een vicieuze cirkel van rusteloosheid, telkens weer gedoemd tot de eenzaamheid en zelfdestructie bij elke nieuwe desillusie?

“De mens: je zou hem moeten kunnen stekken en enten en de wereld zou veel miserie zijn bespaard. Hoger dan het copuleren was het oculeren. Een mening die ik zelf wel eens heb onderschreven.”

Dat Dimitri Verhulst een taalkunstenaar is staat buiten kijf. Net als in zijn vorige boeken zijn de literaire kwaliteiten subtiel en tegelijk nadrukkelijk aanwezig. De novelle biedt een aaneenrijging van prachtig geformuleerde zinnen. Langzaam lezen is de boodschap als je geen enkel mooi beeld uit dit stijlvolle miniatuurtje wilt missen, maar De pruimenpluk laat zich evengoed vluchtig consumeren en waarderen, als je gewoon zin hebt in een prettig leesbaar tussendoortje zonder meer.

Schone smeerlapperij

Voor Mattis is het mooi geweest. Hij had zich in zijn huis aan het meer, ver weg van de bewoonde wereld, van de kudde afgekeerd, maar nu wil hij dat kluizenaarsbestaan opgeven en het huis verkopen. Want zelfs in eenzaamheid excelleert hij niet. “De kruinen van allenige bomen zijn altijd schoon”. Maar mensen zijn geen bomen.

Halfweg de vertelling bedenkt hij zich. Omdat Elma, helemaal naakt en wadend door het meer, als een volta zijn bestaan komt binnengeschreden. Het lijkt het begin van een magisch sprookje. Alleen. Boven hun hoofden hangt het spook van Erik, de overleden echtgenoot van Elma.

We kruipen als lezer in het hoofd van Mattis, die als begenadigd verteller terugblikt op de gebeurtenissen. Zijn stem is rechtuit en ontwapenend. Maar helemaal eerlijk lijkt hij ons niet. Verhulst verwijst niet toevallig naar ‘Schaaknovelle’ van Stefan Zweig. Daarin drijft de eenzaamheid een personage zover dat hij tegen zichzelf begint te spelen. Heeft de eenzaamheid ook Mattis te pakken gekregen? Dan is ‘De Pruimenpluk’ misschien niet zozeer het relaas van wat zich heeft afgespeeld dan wel de droom van wat zich had kunnen afspelen. Een ‘alenige’ monoloog met ingebeelde personages.

Dit is geen vrolijk boek. Wat had u dan gedacht? Het cynisme en het sarcasme komen aan als een stomp in de maag. Maar tegelijk zal u ook hardop moeten lachen. En Verhulst verzoent wel meer tegenstellingen in ‘De Pruimenpluk’: het vunzige en verhevene worden met een schijnbare eenvoud samengebracht. Hier worden alle registers opengetrokken. Het resultaat: een wonderschone novelle uit vol smeerlapperij.

Er staat geen letter te veel in dit boek. Verhulst heeft geen turf nodig om zich een meester van de taal te tonen. Dit is immers geen simpel boekje: hier is geschaafd, geschuurd en geslepen aan de zinnen. Wat overbleef, is een pure parel. Een grillige, dat wel.

Een boekje om te savoureren. Een mooie en bijzonder rijke taal, heerlijke humor en een fijn verhaaltje. Meer moet dat niet zijn. Alhoewel... misschien nog een lekker glaasje rode wijn om in de sfeer te blijven. Nee, niet die uit kartonnen dozen. Geef mij maar echte flessen.

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?
Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Inschrijven nieuwsbrief

Meld je aan om verder te gaan!