Ik ben dynamiet

Door Sue Prideaux

Waardering
Jouw waardering
Succesvol toegevoegd
Friedrich Nietzsche is een van de belangrijkste filosofen, en zijn ideeën over de übermensch, de wil tot macht en de slavenmoraal hebben alle regionen van de cultuur doordrongen. Maar wat weten de meeste mensen echt over Nietzsche, behalve de snor, de dreigende blik en een vage associatie met nihilisme en fascisme?

Nietzsche zelf geloofde dat elke vorm van filosofie in wezen autobiografisch is. In deze levendige biografie neemt Sue Prideaux de lezer mee naar de wereld van deze briljante denker. Ze laat zien welke gebeurtenissen en personen zijn leven en werk hebben beïnvloed. Ze beschrijft zijn ontwikkeling vanaf zijn christelijke opvoeding – overschaduwd door de dood van zijn vader – via zijn universitaire carrière en zijn korte beroemdheid als eenzame filosoof op hoge bergtoppen, tot zijn afdaling in de waanzin.

Ik ben dynamiet leest als een roman en toont de man achter de mythe. Een fascinerend portret van de meest onbegrepen filosoof van de geschiedenis, alsook van de mensen in zijn omgeving, zoals Richard en Cosima Wagner, Lou Salomé en Nietzsches antisemitische zus Elisabeth. De biografie werd vertaald door Nietzschekenner Peter Claessens.

Wat anderen schrijven over dit boek

Door Matijs Lips

op 15/03/2020

Dynamiet hij is

Vanaf het moment dat ik kennismaakte met Nietzsche in het boek De wereld van Sofie wist ik dat ik deze filosoof heel mijn leven lang bij mij zou dragen. En zo blijkt ook want na meerdere lezingen over zijn ideeën te hebben bijgewoond en enkele hoorcolleges van hem beluisterd te hebben (o.a. die van Paul van Tongeren) was het eindelijk tijd om een biografie over zijn leven te lezen.

Vooraf wist ik dat deze biografie van Sue Prideaux erg goed ontvangen was en ook leesbaar want dat valt weleens tegen bij filosofen. Zo had ik in het verleden een poging gewaagd met het lezen van Also Sprach Zarathoestra maar na 100 bladzijden kwam ik eigenlijk tot de conclusie dat ik geen idee had wat ik nou eigenlijk aan het lezen was.

Dat is nu wel anders, want door het lezen van het boek van Prideaux heb ik een breder en completer beeld gekregen van het leven van Nietzsche. Ze doet dat op heel toegankelijke wijze door te werken in korte hoofdstukken die een deel van zijn privéleven ofwel filosofisch werk bestrijken, denk aan titels als 'Word wat je bent' of 'Een muziekavond'.

Ieder hoofdstuk begint met een pakkend citaat en vervolgens wordt op een erg fijne manier zijn leven verweven met zijn filosofisch werk. Voor mij was dat de grote meerwaarde van het boek. Ik was al redelijk bekend met zijn filosofie, maar over zijn privéleven wist ik nog niet zo veel. Ja, dat hij voor zijn ineenstorting een paard in Turijn omarmde en dat zijn zus aan de haal ging met zijn werken. Eigenlijk waren dat allemaal losse frasen waar ik weinig mee kon dan af en toe pronken op feestjes en partijen als zij naam viel. Dat kwam zeer zelden voor.

Nu na deze lezing kan ik zijn filosofie in een breder context plaatsen omdat deze grote verwantschap vertoont met zijn privéleven - voor wie geldt dat eigenlijk niet? Zo wist ik niet hoezeer hij gekwetst was door Lou Salome en hoe zij de relatie tussen hem en Paul Rée op flinke spanning wist te zetten. Nietzsche was dus ook iemand die lief kon hebben en liefde heeft gekend, alsook de pijn van haar afwijzing. Ook zijn innige vriendschap met Wagner wordt als een roman gepresenteerd in het boek. Die omgeving nabij Luzern wil ik nu heel graag een keer bezoeken net als het plaatsje Sils-Maria, waar hij veel heeft gewandeld.

Door de fijne beschrijvingen van Prideaux kan ik zijn filosofie in een bredere context plaatsen en begrijp ik ook beter waarom hij dynamiet is. Eerder plaatste ik deze beschrijving en beschrijvingen als 'de man met de hamer' in een negatief hokje. Dat hij alles kapotsloeg en dodelijk was in zijn beschrijvingen, meedogenloos. Dat klopt ergens wel maar bovenal was Nietzsche een groots stylist die met zijn kennis over de oudheid, literatuur en filosofie durfde te kloppen op de Europese Cultuur en haar Christelijke identiteit, waar we volgens mij nog steeds de gevolgen van voelen in onze huidige wereld. Nietzsche heeft een korrelige, onevenwichtige laag sediment achtergelaten die we nu nog steeds voelen in onze opvattingen over moraal en ethiek.

Na lezing ben ik erachter gekomen dat ik met Nietzsche voorlopig nog niet klaar ben. Hij heeft als filosoof en denker een bijzonder plekje in mijn hart. Ik beschouw hem als een held, een superman die mij heeft geleerd om over mijzelf heen te durven kijken, ook wanneer dit tot een grote leegte kan leiden.

Ik besluit deze recensie met een van zijn schone aforismen: "Mijn formule voor wat groot is aan de mens is 'amor fati': dat men van niets wil dat het anders is, niet vooruit, niet terug in de tijd, in alle eeuwigheid niet. Het noodzakelijke niet alleen verdragen - maar het liefhebben..."

Lees meer
Schrijf je mening over dit boek. (Je voornaam & achternaam worden getoond)
Geef je waardering:

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief