De moord op Commendatore

Haruki Murakami

Fictie

4 /5

Gelezen? Geef jouw waardering

Succesvol toegevoegd
In ‘De moord op Commendatore’ van Haruki Murakami neemt een zesendertigjarige portretschilder zijn intrek in een oud atelier in de bergen ten zuidwesten van Tokio. Hij is onlangs gescheiden, na zes jaar huwelijk. Behalve door hartzeer wordt hij geplaagd door een ‘painter’s block’. Hij hoopt in het afgelegen atelier tot rust te komen en zijn inspiratie terug te vinden, maar het loopt anders. Een mysterieus schilderij lijkt tot leven te komen. Vanuit een heuvel in het bos achter het huis klinkt ’s nachts het geluid van een bel. Een flamboyante buurman biedt hulp, maar hij heeft zijn eigen agenda. Het leidt tot een zoektocht waarin de hoofdpersoon met zijn diepste angsten wordt geconfronteerd. ‘Een wonderlijk verhaal is het, op alle mogelijke manieren.’ **** – ‘Het Parool’ ‘Hoe ingewikkeld en geschift de verbanden ook klinken, (…) ze zijn zo overtuigend uitgewerkt dat je er moeiteloos in meegaat.’ – ‘De Standaard’

Wat anderen schrijven over dit boek

Bij het lezen van dit boek, kan ik bijna de leefwereld van de hoofdfiguur volledig voorstellen. De rust en de onrust van de bergen. Misschien ook tijd om een dergelijke pauze in te lassen?

er gebeurt weinig in de 500 blz (+500 van deel 2), maar toch blijf ik geboeid de beschrijvingen lezen, van de omgeving of van dagdagelijkse verrichtingen (erg filmisch) en word ik vaak getriggerd door korte stukjes over zijn echtscheiding, of de dochter-die-wellicht-van-mij-is. Geen page-turner voor mij, te weinig psychologische uitwerking vd karakters, of realisme. Eerder een art-film of Japanse documentaire. Maar neemt je wel even mee in een andere wereld.

Mijn eerste Murakami. Het leest alsof ikzelf droom. Gelukkig is het verhaal nog niet klaar.

Een nieuwe Murakami schept altijd verwachtingen, kan ook niet anders. Een preview...Ik ben nog niet halfweg en ik weet nu al dat de spijt groot zal zijn als dit uit is.

Deel 1: Een idea verschijnt
Alles start met een proloog die de je onmiddellijk scherp zet. Een portretschilder ontwaakt uit een middagdutje en de ‘de man zonder gezicht’ zat voor hem. “ Ik kom voor het portret dat je van me zou maken,” hoorde de portretschilder toen die echt wakker was. Het plastic pinguïnpopje dat de man zonder gezicht had gekregen als onderpand kreeg hij terug. Het moest zijn dierbaren beschermen maar eerst moest dat portret af. Helaas, de man zonder gezicht vertrok terug en nam het mascotte-popje mee. Het portret lukte niet. Misschien zou hij ooit in staat zijn om dit portret te maken net zoals die ene kunstschilder het gelukt was om “De moord op Commendatore,” te voltooien. Na deze verbijsterende proloog kom je terecht in het leven van een bekende portretschilder wiens leven overhoop gehaald wordt doordat zijn huwelijk spaak loopt. Maar het zou Marakami niet zijn om dit alles al onmiddellijk een perspectief te geven naar de toekomst. Hij laat je heen en weer slingeren tussen tijden met een souplesse waardoor dit alles doodnormaal lijkt. Je belandt in een soort van roadmovie gemaakt door een man die zijn ambacht, het portretschilderen loslaat om te ontsnappen uit de beknelling die volgt op deze gebeurtenis. Uiteindelijk belandt hij op een berg in een huis van een demente kunstschilder Tomohiko Amada die opgenomen is in een zorgcentrum. Daar bouwt hij een eenzaam bestaan op. Een periode met een prachtig uitzicht, een schitterend atelier, een opera-collectie maar geplaagd door een painter’s block. Het is daar dat hij het schilderij van de demente kunstschilder dat in de proloog ter sprake komt ontdekt. En er biedt zich uiteindelijk toch een nieuwe klant aan die voor veel geld nog een portretschilderij wil laten maken, niettegenstaande de portretschilder die niet meer wou. Ik voel dat er nu iets zal ontploffen maar weet nog niet wat…
Na een tweede lange leesbeurt:
Na terug een groot deel gelezen te hebben ervaar ik hoe langer hoe meer dat dit boek opgedeeld is en een aantal grotere delen. Die ik blijkbaar ‘Murakamiaans,’ onbewust aanvoel. Na zijn vlucht naar de berg in Odowara, ergens halfweg Japan waar hij de opdracht van Menshiki zijn buurman aanvaardt starten een reeks bizarre gebeurtenissen. Tussen een prachtige beschreven evolutie van dat schildersproces komen de schilder én de opdrachtgever Menshiki nader tot elkaar. Het is fabelachtig hoe Murakami erin slaagt om je doorheen de schildersogen naar een doek te laten kijken, ik werd er licht van in mijn hoofd. Voorheen schilderde hij ooit portretten van levende modellen maar Minshiki wil kost wat kost ook poseren. Zij leggen tijdens dat poseren meer en meer hun ziel bloot voor elkaar.
Je voelt echter dat dit niet evenwaardig gebeurt. Terwijl je de portretschilder beter en beter leert kennen wordt Minshiki alsmaar raadselachtiger. Het is ook hij die erop aanstuurt om op zoek te gaan naar de oorzaak van een raadselachtig geklingel dat steeds op een exact tijdstip midden in de nacht uit het achterliggend bos opstijgt. Japanse mystiek komt bovendrijven en dit stuk laat je daadwerkelijk op het puntje van je stoel zitten. En dan terwijl de spanning in korte golven daadkrachtig toeslaat word je door het dagritme dat de auteur aanhoudt eenvoudig teruggebracht naar de dagdagelijkse bezigheden, het een al banaler dan het andere maar geloof me het heeft allemaal een reden. De portretschilder is menselijk geschetst met zijn noden, driften en emoties. Minshiki geeft daarentegen heel weinig prijs. En de pinguinmascotte uit de proloog? Nog niet tegengekomen. Komt nog denk eens het portret tijdens een aankomend intiem diner in de thuishaven van de opdrachtgever zal ingewijd worden. Benieuwd…

Dat Murakami zijn tijd neemt om dit verhaal op te bouwen is een understatement. Dit eerste deel is nu uit en eerlijk? Je staat als lezer nog nergens. Los van het leesgenot blijf je na het uitlezen van: “ De moord op de commendatore,” op je leeshonger zitten. Het is duidelijk niet af. Nadat de portretschilder op diner wordt uitgenodigd door Minshiki breekt er een nieuw derde deel aan in dit verhaal. Minshiki legt stilletjes zijn ziel bloot tijdens dat diner, waar ze trouwens niet alleen zijn maar daar kan ik op spoilergevaar heel weinig over lossen en de portretschilder wordt meegezogen in een heel bizar complot. Geen misdaad maar dit flirt met het onfatsoenlijke. Het is mede dankzij deze gebeurtenissen dat hij terug vertrouwen krijgt in zijn muze en zijn kunstvaardigheid. Het schilderij dat hij in het huis gevonden heeft houdt hem echter in zijn greep en zijn hervonden muze neigt naar een bovennatuurlijke dwangmatigheid. Het hele boek eindigt met een aantal dwingende cliffhangers, het hele complot om het portret van Marie dat hij schildert in opdracht van Minshiki, de gebeurtenissen vlak voor WO II waar Tomohiko Amada bij betrokken is en dat zich maar mysterieus laat ontplooien en de relatie van de portretschilder en zijn vrouw Yuzu waar hij abrupt van gescheiden is. Maar er is meer dat nog zijn weg moet vinden, je voelt dat er veel onafgewerkt is, eigenlijk niks en dat is best jammer. Het voelt aan alsof je hier een half boek in handen krijgt. Gelukkig verschijnt het tweede deel op 12 januari want dit mag echt niet lang op zich laten wachten daarvoor is leeshunkering te groot!
Deel 2: Metaforen verschuiven

Ik zat na het lezen van deel 1 te popelen naar deel 2, hongerig naar meer, naar uitleg en naar eindpunten. Ik heb er gekregen, maar eerlijk? Net iets te weinig.
Het hele sterk opgebouwde verhaal in deel 1 settelt zich verder in het tweede deel waarbij de verstandhouding van Marie en de portretschilder heel diep en bijzonder mooi wordt. Het is een prachtige respectvolle relatie tussen een oudere man en een jong meisje met een grandioos wederzijds respect en niettegenstaande de soms karige woordenwisseling tussen beide ontwikkelt die verstandhouding naar een ongekende openheid. Het is zowat het mooiste dat ik in dit tweeluik mocht ervaren. Maar het is niet alleen de symbiose tussen die beide, er is ook de dialoog tussen de portretschilder en zijn vriend van wie hij in diens vaders huis mag logeren met als hoogtepunt zijn bezoek aan deze demente beroemde kunstschilder. Het is ook daar dat het verhaal een heel bizarre wending krijgt waarbij een aantal zaken uit het eerste boek zijn plaats en reden krijgen, inzonderlijk de figuren op het verborgen doek. Deze wending die de paden van onze denkpatronen en eigen zichtvelden ver overschrijdt sleurt je genadeloos mee in een wandeling van de portretschilder doorheen zijn eigen angsten en trauma’s, ik zelf werd er ook lezend in meegezogen om geheel op Murakamiaanse wijze terug in de realiteit te belanden. Hij laat je twijfelen, zoeken en duwt, dwingt je verder te lezen om terug te keren naar veel ankerpunten die doorheen dit tweeluik aan bod kwamen en die nu hun plaats krijgen. Maar dat doen ze niet allemaal en daar bleef ik toch wat op mijn honger zitten. Zeker over de ‘Oostenrijkse periode’ van de maker van: “De moord op commendatore.” Na het dichtslaan van dit tweede deel zat ik weliswaar ook nog met dat Pinguinpopje. Opnieuw één van die onderhuidse lagen in dat tweeluik, ik las even het begin van het eerste deel terug en er werd mij één en ander terug duidelijk.
“ Een tweeluik dat moeiteloos een drieluik had kunnen zijn maar Murakami koos ervoor om de lezer aan het denken te zetten, iets wat hij altijd doet.”


alle info over deel 1 op http://www.boekensite.gent/node/2949
alle info over deel 2 op http://www.boekensite.gent/node/3037

Een halve roman beoordelen is niet echt ideaal, zeg maar verraderlijk en ondankbaar zelfs. De moord op Commendatore, zijn nieuwste schepping, is met ruim 1.000 pagina’s bijzonder volumineus. De uitgeverij heeft het verhaal in twee afzonderlijke boekdelen opgesplitst, waarvan Een Idea verschijnt het eerste deel is. Na een korte onderbreking komt ook de tweede band Metaforen verschuiven op de markt.

Lezers die eerder werk van Murakami hebben gelezen, beseffen al vanaf de prille inleiding dat ze zich op heel bekend terrein bevinden. Het begint al met een metafoor… een eerste teken aan de wand van wat later volgt. Het erg mooi verzorgde gebonden boek valt meteen op, alsook de afwerking van de rechter zijde van de bladzijdes. De pagina’s voelen daar ruw en geribbeld aan, ze zijn niet afgesneden. De vertaling uit het Japans is van de ervaren vertalers Elbrich Fennema en Luk Van Haute.

Stap rustig binnen in de surrealistische wereld van de wereldberoemde oosterse schrijver. Neem je tijd, de eerste dominostenen vallen immers slechts langzaam omver. Een ervaren Murakami lezer zou dan wellicht gaan denken: heeft het Japanse supertalent te kampen met een writer’s block? Neen hoor, na een vijftal hoofdstukken als aanloop komt de verteller – in naam van de auteur - onder stoom en ontvouwt zich zijn bevreemdende wereld. De magie is terug, een zucht van opluchting! In zijn overbekende en door velen geliefde, toegankelijke schrijfstijl en –taal, neemt de schrijver je mee in zijn universum vol verwondering en raadsels. Dan is het, na zo’n 500 pagina’s, bruusk voorbij… en wordt het wachten op Metaforen verschuiven.


Een Idea verschijnt is een veelbelovende intro, of een omvangrijke proloog, die nadien wel moet eindigen met een overtuigend orgelpunt.

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?
Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Inschrijven nieuwsbrief

Meld je aan om verder te gaan!