Oorlog met de salamanders

Door Karel ?apek

Waardering
Jouw waardering
Succesvol toegevoegd
Een drankzuchtige scheepskapitein ontdekt voor de kust van een Aziatisch eiland een reusachtige, intelligente salamandersoort, die hij als goedkope arbeidskrachten aan het werk zet. De dieren verspreiden zich over de wereld en worden steeds slimmer. Ze leren praten, weten aan wapens te komen ? en ontwikkelen zich tot Salamanders. Ze gaan de strijd met de mens aan.
Capek's roman over de ondergang van de mensheid verscheen in 1936 en was een onmiddellijk succes: binnen een jaar verschenen er vertalingen in Duitsland, Frankrijk en Engeland; George Orwell vond er zijn inspiratie in voor Animal Farm.

Oorlog met de Salamanders is een hilarische, briljante afrekening met het opkomende nationaal-socialisme, het communisme en het racisme, maar vooral met het kapitalisme. Tot in de speelse typografie en illustraties maakt Capek gebruik van talloze mogelijkheden om de ernst van zijn boodschap te maskeren met spot, lachlust en vertelplezier. Hij gebruikt allerlei stijlen en invalshoeken om het verhaal te vertellen, zoals hij ook deed in de veelgeprezen roman Een doodgewoon leven, waarover de pers onder meer schreef:

?Met Een doodgewoon leven schreef Karel Capek een intelligente en ook moderne roman, die net als het leven van haar hoofdpersoon in al zijn eenvoud veel complexer is dan de eerste indruk doet vermoeden.? ? Dagblad van het Noorden
?Een klassiek geschreven boek, dat ongemeen scherp en zonder scherpslijperij aangrijpend fundamentele levensvragen stelt.? ? De leeswolf
?Capek is zo?n schrijver die vele decennia geleden in een glasheldere stijl zijn licht liet schijnen over de grote, tijdloze vragen van het leven, in een roman die leest alsof de inkt nog nat is.? ? De Standaard

Wat anderen schrijven over dit boek

Door André Oyen

op 24/04/2021

De Nederlandse vertaling van de roman “Oorlog met de salamanders” van Karel Capek kreeg in 2012 De Groene Watermanprijs. Die prijs bekroonde jaarlijks “een pareltje dat over het hoofd werd gezien in de mainstream boekenmedia”. Ondertussen is de prijs van mijn geliefde boekhandel helaas ter ziele gegaan, maar de boekhandel zelf is ook in Coronatijden gelukkig nog springlevend!
Met Oorlog met de salamanders schreef Karel Capek een tijdloos meesterwerk. De roman verscheen reeds in 1936 en heeft nog niets aan belang ingeboet. Het boek verhaalt de opkomst en de beschaving van de salamanders die zich bliksemsnel over de wereld verspreiden. Ze leren praten, weten aan wapens te komen en ontwikkelen zich tot Salamanders (naarmate ze aan belang winnen zal Capek ze symbolisch met een hoofdletter beginnen schrijven). Niemand kan vermoeden dat de ondergang van de wereld wordt ingeluid als de onbehouwen en vrijwel altijd aangeschoten Tsjechische kapitein J. van Toch met zijn Hollands schip de Kandong Bandoeng zijn anker uitwerpt bij het onooglijke eilandje Tanha Massa, ten westen van Sumatra. Hij hoort daar geruchten over gevaarlijke zeemonsters in de nabijgelegen Devil Bay. Zwart bijgeloof,’ roept hij uit met het joviale overwicht van een ontwikkeld man. Van Toch gaat op onderzoek uit en ontdekt een bloeiende kolonie van de Andrias Scheuchzeri, reuzesalamanders, waarvan alleen een enkel fossiel exemplaar bekend is. (Dat bevindt zich in het Teylers museum te Haarlem.) Het beest is gemakkelijk te dresseren, blijkt te kunnen leren praten, en beschikt bovendien over een bijzonder goed ontwikkelde fijne motoriek. Kortom, uitermate geschikt als goedkope arbeidskracht. Er ontstaat een levendige en massale handel in de beesten, die in uiteenlopende kwaliteiten worden geleverd, van heavy tot trash. Ze worden verhandeld om wereldwijd onderzeese werken uit te voeren, voor havens, kanalen en deltawerken. En zoals dat gaat in de economie zijn ze binnen enkele jaren ook nog eens onmisbaar als consument.
Čapek schreef zelf over de roman dat het handelt over het opkomende Nazisme in Duitsland van voor de Tweede Wereldoorlog. Hij zag het als een onvermijdelijke ontwikkeling. Tegelijkertijd was hij van mening dat niet alleen de mensheid zich verder had ontwikkeld, binnen andere soorten was ook vooruitgang geboekt op evolutionair vlak. Dat het boek over het nazisme gaat werd door de schrijver benadrukt door onder meer te vermelden dat een in Duitsland levende variant van de salamanders door de Duitse wetenschappers werd gezien als het ras van salamanders voor de toekomst; zij waren superieur ten opzichte van andere salamanders (aldus een passage in de roman). Capek maakt gebruik van talloze mogelijkheden om de ernst van zijn boodschap te maskeren met spot, lachlust en vertelplezier.

Lees meer
Schrijf je mening over dit boek. (Je voornaam & achternaam worden getoond)
Geef je waardering:

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief