De wereld van gisteren

Stefan Zweig

Fictie

4.5 /5

Gelezen? Geef jouw waardering

Succesvol toegevoegd
Op 22 februari 1942 pleegde de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig samen met zijn vrouw zelfmoord in Brazilië. Deze in 1944 postuum verschenen autobiografie biedt een indrukwekkend beeld van het Europa en met name van het Oostenrijk van zijn tijd. Hij schrijft over zijn kinderjaren, z'n studententijd, z'n reizen en ontmoetingen met invloedrijke intellectuelen, kunstenaars en schrijvers van zijn tijd: Maxim Gorki, Einstein, Gustav Mahler, Sigmund Freud en vele anderen.

Wat anderen schrijven over dit boek

Ik wou dit boek lezen omdat het vaak geciteerd wordt in geschiedkundige werken over de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog (waarvan ik er de laatste jaren, met de herdenking van 100 jaar WO I een aantal heb gelezen).
Het boek is een soort autobiografie van Zweig, een Oostenrijkse jood, die opgroeide in Wenen, maar eigenlijk van jongs af aan een cosmopolitische, antinationalistische en pacifistische visie had. Hij was een in zijn tijd beroemde en veelgelezen schrijver van romans, gedichten, toneelstukken, vertalingen enz.
Het boek is een heel persoonlijk en gevoelig relaas van zijn leven, zijn contacten, zijn reizen en vooral zijn gedachten. Het drukt op een heel indringende manier de overgang uit tussen de periode einde 19de- begin 20ste eeuw, een wereld van vertrouwen, beschaving en vrijheid (althans voor de gegoede burgerij waartoe hij behoorde) en de barbarij van WO I.
Nadien gaat het van kwaad naar erger voor de gevoelige, artistieke en erudiete Zweig. Hij kreeg alle calamiteiten van de 20ste eeuw over zich heen: het uiteenvallen van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie, de steunpilaar van zijn jeugd, de hyperinflatie van de Weimarrepubliek, het opkomen van het nazisme en de demonisering van de joden. Zozeer dat hij in 1942, in volle WO II, samen met zijn vrouw zelfmoord pleegt in ballingschap in Brazilië, omdat hij het allemaal niet meer kan aanzien. (Dit laatste staat natuurlijk niet in zijn autobiografie).
De stijl is nogal ouderwets, heel wijdlopig, maar toch altijd eloquent. De meest interessante passages zijn vaak zijn beschrijvingen van bekende kunstenaars waarmee hij persoonlijk bevriend was, zoals Emile Verhaeren, Auguste Rodin, Rainer Maria Rilke.
Hij is vaak ook heel gepassioneerd en lyrisch, soms op het dweperige af, over kunstenaars of kunstwerken.
Een heel interessant hoofdstuk is dat over seksualiteit, waarbij ik de indruk krijg dat Godfried Bomans er inspiratie uit geput heeft voor zijn boek over Charles Dickens (“Dickens, waar zijn uw spoken?”).
Een beetje ouderwets, maar een heel mooie schets van het fin de siècle in het aloude Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk.

Uiterst boeiende weergave van het Europa van zolang geleden, onwaarschijnlijk hoeveel beroemde en belangrijke mensen de revue passeren en in het boek dan ook nog de actuele maatschappij herkennen.

Biografie die me vooral veel geleerd heeft over de wereld in de jaren 1900, voor en tijdens en na de eerste wereldoorlog, en de opkomst van het nazisme tot de tweede wereldoorlog. En over veel andere personen in die periode in Wenen, Oostenrijk, en Europa. Heel boeiend!

"Vroeger was alles beter" tot kunstvorm verheven. De mismoedige Zweig kan bij momenten een flink stukje zeuren, maar zijn boek is een uniek en vlot leesbaar document, dat de mentaliteitswijziging beschrijft die Europa ondergaat door WO I. De ravage is zo groot dat het oude, vooroorlogse Europa nooit meer terugkeert, tot grote spijt van Zweig, want het nieuwe lijkt er in de verste verte niet op. Een verandering die ook in detail wordt beschreven in het boek Lenteriten van historicus Modris Eksteins. Ook Gorki's Jeugdherinneringen sluiten mooi aan bij Zweig.

Aangrijpende en intrigerende biografie in het begin twintigste eeuw, Eerste en Tweede Wereldoorlog. En veelal ook zo herkenbaar en actueel.

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?
Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Inschrijven nieuwsbrief

Meld je aan om verder te gaan!