De website langzullenwelezen.be gaat begin volgend jaar offline en de informatie wordt sinds 1 november niet meer aangevuld. Wil je op de hoogte blijven van het laatste boekennieuws uit de VRT-programma's en leestips ontvangen? Schrijf je dan hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Chef-kok in IG Auschwitz

Door Dirk Verhofstadt, Annie Paemel

Waardering
Jouw waardering
Succesvol toegevoegd
In het concentratiekamp Auschwitz kwamen ongeveer 1,1 miljoen mensen, vooral Joden, om het leven. Het bestond uit drie delen: het basiskamp Auschwitz I, het vernietigingskamp Auschwitz II-Birkenau, en het minder bekende werkkamp Auschwitz III-Monowitz, waar IG Farben een fabriek bouwde om er synthetische olie en rubber te produceren. Het IG Farben-concern – waaronder Agfa, BASF en Bayer – werkte volop mee aan de Duitse oorlogsmachine en gebruikte hiervoor Joodse dwangarbeiders. Het leverde ook het gifgas Zyklon B en oefende medische proeven uit op Joodse gevangenen. Eind 1942 bouwde IG Farben samen met de SS een eigen concentratiekamp, Buna-Monowitz, waar meer dan 10.000 gevangenen zaten die er in vreselijke omstandigheden moesten werken. Onder hen Primo Levi en Elie Wiesel. In totaal kwamen er ongeveer 25.000 mensen om het leven. In barakkenkampen rond het IG Farben-complex, zaten ook tienduizenden krijgsgevangenen en verplicht tewerkgestelde mannen en vrouwen uit de door de nazi’s bezette gebieden. Onder hen de Vlaming Willy Van Paemel die er verbleef van eind 1942 tot de bevrijding. Hij was chef-kok en kookte er met een team voor 2.900 Fransen en Belgen die er gedwongen werkten. Ze hadden een relatieve bewegingsvrijheid, konden Auschwitz bezoeken en er naar een café of de bioscoop gaan. Na de dood van haar moeder vond Annie Van Paemel een pakje liefdesbrieven van haar vader Willy gericht aan zijn verloofde Yvonne Schollen. Onderaan stond het afzendadres: Lager II, Auschwitz III, Deutschland. Dit pakje vormde het begin van een speurtocht van Annie Van Paemel en Dirk Verhofstadt naar het leven van Willy voor en tijdens zijn gedwongen verblijf in Auschwitz iii. Hij was een ‘bevoorrechte’ getuige van de cynische en inhumane manier waarop de SS’ers en IG Farben de gevangenen behandelden. De auteurs graven diep in tal van archieven, brieven en andere documenten naar de symbiose tussen de nazi’s en de louter op winstbejag gerichte leiders van IG Farben die na de oorlog nauwelijks gestraft werden voor hun gruwelijke daden.

Wat anderen schrijven over dit boek

Door Nancy De Brucker

op 21/09/2021

Toen Annie Van Paemel voor de eerste keer het pakje met de liefdesbrieven zag in haar moeders kleerkast, was ze twaalf jaar. Toen ze naar de inhoud vroeg wimpelde haar moeder haar af. Ze zou ze ooit wel eens kunnen lezen als de tijd er rijp voor was. Toen ze in 2008 het ouderlijk huis leeg maakte vond ze opnieuw het pakje met enveloppen waar de liefdesbrieven inzaten die haar vader naar haar moeder had geschreven.

Eind 2019 gaat ze naar een lezing van professor Dirk Verhofstadt over zijn laatste boek Kleermaker in Auschwitz. Onmiddellijk na de lezing sprak ze hem aan en vertelde hem over het dagboek van haar vader Willy en zijn liefdesbrieven die hij had verzonden naar zijn vrouw vanuit Auschwitz. Dirk moedigde haar aan om het verhaal van haar ouders neer te pennen en hij zou haar daarbij helpen. In 2020 zijn ze aan het boek begonnen tijdens de lockdown, en moest alles gebeuren per mail. En zo is dit indrukwekkende verhaal tot stand gekomen.

Het boek begint met Blankenberge en andere badsteden en hun evolutie, alsmede ook de familiegeschiedenis van de familie Van Paemel en vooral Willy. Ook is er een hoofdstuk waar de Grote Oorlog uit de doeken wordt gedaan en dat heeft zo zijn redenen. Op deze manier kom je al te weten hoe de grote chemiereuzen in Duitsland werden opgericht en waar ze voor stonden. Duitsland moest en zou terug een wereldmacht worden. Dit stukje geschiedenis is ook heel interessant voor mensen die niets of weinig van WOI afweten.

Hoe Hitler zijn nazipartij opricht en als dictator aan de macht kwam weten we ondertussen wel. De chemiereus IG Farbenindustrie Aktiengesellschaft of afgekort IG Farben speelt een belangrijke rol voor het nazisme. Er werd van alles geproduceerd dat belangrijk was voor de Duitse heropleving.

IG Farben bouwt een fabriek in Polen, in Monowitz, een dorp op ongeveer vier kilometer van Auschwitz. Het kreeg de naam IG Auschwitz of Auschwitz III. Auschwitz kende op dat ogenblik al een concentratiekamp. Tienduizend gevangenen moesten meewerken om de Buna-fabriek te bouwen.

Ondertussen werkte Willy als patissier-kok in een hotel in Antwerpen. Koken was zijn grote liefde en hij was maar al te blij dat hij in een prestigieus hotel tewerkgesteld was. Het is daar ook dat Willy een oogje kreeg op Yvonne die daar toen als bediende werkte bij de boekhouding. Al snel raken ze verliefd op elkaar en ondanks de bezetting hadden ze een heerlijke tijd.

Duitsland eist dat Belgen zich aanmelden om in Duitsland te gaan werken. In november 1942 krijgt Willy te horen dat hij onmiddellijk een reispas moet aanvragen voor Duitsland. Op zeven december 1942 moet hij zijn spullen inpakken en vertrekken. Na een lange omzwerving komt hij aan in Auschwitz waar hij als kok tewerk wordt gesteld. Vanaf dat moment is hij officieel werknemer van IG Farben. En van daaruit schrijft hij zijn liefdesbrieven aan Yvonne. Er komen ook nog andere getuigenissen aan bod van Vlamingen die daar ook verbleven.

Als je nu spreekt van een geschiedkundig pareltje, dan is dit boek er eentje van de bovenste plank! Enerzijds wordt er verteld over het kampleven van Willy en anderzijds wordt er veel uit de doeken gedaan hoe IG Farben in samenwerking met de nazi’s tewerk gingen. Het is eens iets anders te lezen hoe het er in Auschwitz en Birkenau aan toe ging wat betreft de gevangenen die er werden tewerkgesteld. Willy had een zo goed mogelijk verblijf maar anderen die in Auschwitz gevangen zaten kwamen er niet zo gemakkelijk van af. Zowel IG Farben als de nazi’s wilden dat ze zich kapot werkten en dat tot de dood toe. Het voornaamste was in de grote bazen hun ogen dat de productiviteit van de fabriek hoog was en bleef. Gevangenen die te zwak waren daar telde maar een ding voor en dat was de gaskamer.

IG Farben heeft een grote rol gespeeld tijdens de Holocaust. Hun zorgen voor het welzijn van de arbeiders waren nihil. Aan zieke, luie of gewonde arbeiders had IG Farben niets aan. Eigenlijk nam IG Farben de methodes en de mentaliteit over van de SS. Mensen moesten zich dood werken. Ook hier heeft de auteur een zeer uitgebreid verslag van gemaakt en hoe alles in zijn werk ging. Mensonterende omstandigheden en kapo’s en SS’ers die de mensen als beesten behandelden.

Dit is ook een groot contrast hoe het er met de Vlamingen aan toe gingen. Er zijn zoveel gruwelijke zaken besproken in dit boek dat ik het met tijden even opzij moest leggen. Heel leerrijk was het uiteraard wel en je hebt nu nog een betere kijk hoe het er in Auschwitz aan toe ging en dat mede door IG Farben. Natuurlijk wist ik al vanuit andere boeken dat er mensen in de fabriek moesten gaan werken en dat onder inhumane en mensonwaardige omstandigheden, maar dit boek overtreft alles! Want wat ik echter niet wist is, hoe dit alles tot stand is gekomen en hoe er een einde aan kwam in de Buna-fabriek tot en met de processen toe die er na de oorlog volgden. Ik moet professor Dirk Verhofstadt uitdrukkelijk bedanken dat hij dit aspect zo goed heeft verweven in dit boek.

IG Farben heeft als bedrijf een zeer centrale rol gespeeld in het succes van Hitler en de bewapening van Duitsland. Ook was IG Farben het leidende bedrijf in wat men mag noemen het grootste slavernij- en massamoordprogramma in de wereldgeschiedenis.

Dit boek is doorspekt met zoveel informatie dat het niet haalbaar is om dit alles in een recensie te verwerken. Hoeveel uren aan research moeten er in dit boek gekropen zijn! Het is zeer gedetailleerd en dat is uitgemond in dit verbluffend resultaat. Ook de vele foto’s die erin staan en de kopieën van brieven, paspoorten e.a. De schrijfstijl is impeccable en is een literair pareltje te noemen waardoor je gekluisterd aan je stoel verder blijft lezen. Dit boek legt vooral de immorele drijfveren bloot van een reeks zakenmensen en wetenschappers die omwille van hun macht, hebzucht en geldgewin bereid waren hun ziel te verkopen aan de duivel!

Ik ben het er honderd procent mee eens dat het eens stilletjes aan tijd wordt dat het onderwijs aandacht schenkt aan herinneringseducatie zoals Dirk het verwoordt. En dit specifiek over de twee wereldoorlogen, het nazisme en de Holocaust. Alle scholieren zouden een bezoek moeten brengen aan musea en dit zowel over de eerste als de tweede wereldoorlog. Of nog beter, zet dit boek in een verplichte leeslijst!!

Dank Annie Van Paemel en Professor Dirk Verhofstadt voor dit geschiedkundig boek dat van onschatbare waarde is voor mensen die van geschiedenis houden en meer bepaald WOI en WOII. Ik kan niet anders dan dit boek eren met 5 sterren!!

Lees meer

Door Alexandra Peeters

op 11/07/2021

Dit boek bracht mij een weer een stukje geschiedenis dat ik, ondanks de vele vele boeken die ik al las over de holocaust en alles errond, nog niet kende. Het verhaal van Willy en Yvonne en hoe ze in Auschwitz terecht kwamen, IG Farben en hun aandeel, ik leerde weer enorm veel bij.

Willy word verplicht om - wonende in een nazi bezet gebied - te gaan werken in Auschwitz. Als chef-kok deed hij wat hij kon om toch ergens te kunnen helpen. Probeerde hij zijn gemoedstoestand zo gezond mogelijk te houden. Probeerde hij en Yvonne te doen wat ze konden en zo ‘normaal’ mogelijk te leven.

Dit boek is een bom aan informatie en toch leest het boek als een trein. Een boek waar alle informatie duidelijk is, waar de informatie binnenkomt zoals het binnen hoort te komen. Een boek waar alles uitgelegd is op zo een manier dat dit boek gelezen kan worden door jong en oud én het zal doen wat het hoort te doen.

De hoofdstukken zijn vergezeld van fotomateriaal die zeker een meerwaarde hebben en het verhaal nog meer kracht geeft.
Dit boek moet je lezen en is absoluut een meerwaarde als je meer wil weten of interesse hebt in deze verschrikkelijke gebeurtenis die werkelijk effect had op iedereen én een gebeurtenis die nooit vergeten mag worden.

Lees meer
Schrijf je mening over dit boek. (Je voornaam & achternaam worden getoond)
Geef je waardering:

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief