De pelikaan

Martin Michael Driessen

Fictie — Bekijk andere genomineerde in dit genre

4 /5

Gelezen? Geef jouw waardering

Succesvol toegevoegd
Geef je mening

GENOMINEERD VOOR DE SHORTLIST LIBRIS LITERATUUR PRIJS 2018!

Andrej is postbode in een slaperig stadje aan de Adriatische kust in communistisch Joegoslavië. Josip is verantwoordelijk voor de kabeltrein naar het heldenmonument boven op de heuvel. Hij is ongelukkig getrouwd en houdt er een minnares op na. Amateurfotograaf Andrej weet beelden van een amoureuze ontmoeting vast te leggen en begint Josip ermee te chanteren. Kort hierna ontdekt Josip dat postbode Andrej brieven open stoomt en geld steelt.
Om aan de verwachtingen van zijn onbekende chanteur te voldoen begint hij op zijn beurt Andrej te chanteren. Intussen kabbelt de blauwe zee rustig door.

Met een gedegen blik op beider geestesgesteldheid en met empathie zet Martin Michael Driessen zijn hoofdpersonen vast in een parabel van wederzijdse gebondenheid. Deze roman toont tegen een achtergrond van kapitalistisch hoogstandjes als gokken en knevelarij in laat-communistische Joegoslavië Driessens ongeëvenaarde vermogen alledaags leven te verheffen tot opwindende literatuur.

Wat anderen schrijven over dit boek

Zeer mooi boek, goed verhaal en treffend e personages

Heerlijk boek. Goed verhaal, treffende personages: echt een aanrader.

Driessens stijl is om van te smullen. Alleen al de beschrijving op de eerste pagina deed me verlangen naar meer!
"De vissershaven was pittoresk, de blauwe kustlijn ten noorden en zuiden van de baai eveneens; er was een kabelspoorweg, en het stadje kon op een klokkenmuseum zonder weerga bogen. Ondanks deze bijzondere kwaliteiten was het een muurbloempje in de Europese geschiedenis. Hier gebeurde niets, het stadje had de ene generatie na de andere voortgebracht en begraven, zonder dat één van zijn kinderen naam had gemaakt in de wereld."
Het zet meteen de toon voor de rest van het boek. Driessen legt met zijn twee hoofdpersonages de mens bloot in al zijn zwakheden. Josip en Andrej proberen allerlei dingen om hun dromen te verwezenlijken, maar ze liggen altijd net buiten handbereik. Ze bedoelen het goed, maar zijn tegelijk een beetje zielig. En zijn we dat niet allemaal?
In rake beelden laat Driessen langzaamaan de chaos het leven van de twee mannen én het dorp binnen sijpelen.
Om toch een klein puntje van kritiek te uiten: hier en daar lag de symboliek er net wat te dik op voor mij. En na alle mildheid die Driessen aan de dag legt in de beschrijving van zijn mannelijke personages (zelfs een antisemiet wordt al met al nog redelijk sympathiek weergegeven), was iets meer nuance in de vlakke en negatieve vrouwelijke personages wel welkom geweest.

'De Pelikaan' heeft mij iets minder aangesproken dan 'Rivieren' van dezelfde auteur, maar het is desalniettemin een prachtig leesboek met een verrassend verhaal. Martin Michael Driessen is een schrijver van de bovenste plank.

De pelikaan speelt zich af in het voormalige Joegoslavië, meer bepaald in een Kroatisch kuststadje, waar er een oorlog woedt. De postbode Andrej ontdekt op een dag dat Josip, de machinist en conducteur van de kabelspoorbaan, zijn vrouw bedriegt en neemt er foto’s van als bewijsmateriaal en begint hem af te persen door geld te eisen. Maar op een dag wordt Andrej aangereden door een auto en komt hij in het ziekenhuis terecht. Josip biedt zich aan om voor de hond van Andrej te zorgen en komt erachter dat Andrej in de post van anderen snuffelt. Josip besluit hierop Andrej anoniem af te persen, omdat hij het geld nodig heeft en zo ontstaat een spel van afpersing tussen beide.

Alles verslechtert wanneer de oorlog volledig uitbreekt. De oorlog staat als het ware als een metafoor voor de relatie tussen Andrej en Josip, want hoe slechter hun relatie wordt, hoe dichter de oorlog komt en hoe grootser hij wordt, maar de vraag die de lezer zich voornamelijk stelt tijdens het lezen, is natuurlijk wie nu goed is en wie nu slecht is. Het verhaal leest dan ook als een parabel, want daar gaat het verhaal ook om, namelijk dat alle mensen zowel goed als slecht doen en dat er niet één ideaal is. Volgens Josip staat de pelikaan in de titel voor opofferingsgezindheid, maar ook bloeddonatie volgens de ons overgeleverde middeleeuwse traditie. Maar de pelikaan verwijst niet enkel daarnaar. Martin Michael Driessen vertelt in het NRC Handelsblad dat het boek gaat over zelfzucht, egoïsme en levensdrang. Zowel Josip als Andrej doen het goede en slechte in zijn verhaal. De pelikaan is dus ook een symbool voor een ideaal dat onbereikbaar is.

Het verhaal is opgedeeld in vijf delen en leest vlot weg. Als lezer voel je de spanning stijgen naarmate je verder geraakt in het verhaal enerzijds door de oorlog die escaleert, anderzijds door de relatie tussen Andrej en Josip die escaleert. De lezer vraagt zich dan ook continu af of beide personages achter de wederzijdse afpersing zullen komen en hoe het zal eindigen. Voor beide personages voel je zowel sympathie als antipathie, omdat ze allebei goed doen, maar ook slecht. Het is een aanrader en helaas heeft dit boek de Libris Literatuurprijs niet gewonnen.

Martin Michael Driessen studeerde geschiedenis en Sanskriet en theaterwetenschappen in München. Tot 2006 woonde hij in Duitsland, waar hij werkte als acteur, regisseur en theaterleider voor toneel en opera.
In 1999 schreef Driessen zijn debuutroman, Gars, die genomineerd werd voor de AKO Literatuurprijs. Daarna verschenen de romans Vader van God (2012) en Een ware held (2013). Die laatste werd genomineerd voor de Gouden Boekenuil. In 2015 verscheen de omvangrijke roman, Lizzie, geschreven met dichteres Liesbeth Lagemaat.
Zijn novellebundel Rivieren (2016) werd bekroond met de ECI Literatuurprijs. Vorig jaar verscheen zijn roman De pelikaan, die de shortlist van de Libris Literatuurprijs haalde.

Schrijf je mening over dit boek

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?
Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Maak je profiel aan

Meld je aan om verder te gaan!