De opgang

Door Stefan Hertmans

Waardering
Jouw waardering
Succesvol toegevoegd
In de zomer van 1979 trok een huis in het Gentse Patershol de aandacht van Stefan Hertmans. De blauweregen hing bestoft neer, maar de geur trof hem diep en bracht hem terug naar zijn kinderjaren. Hij kocht het pand in een opwelling. Pas nadat hij het twintig jaar later had verkocht werd hij geconfronteerd met wat er zich tijdens de oorlog had afgespeeld. Verbijsterend was de ontdekking dat de vroegere bewoner een ss’er was. ‘Het is onbegrijpelijk,’ schrijft Hertmans, ‘dat alles wat ik toen al had kunnen weten of tenminste toch vermoeden, zo gedachteloos aan mij voorbij had kunnen gaan.’ Langzaam komt de man die hij wil leren begrijpen in beeld, alsook zijn Nederlandse, pacifistische echtgenote en hun kinderen, van wie de oudste zoon een vooraanstaand Vlaams intellectueel zou worden. Hertmans spreekt met nabestaanden, raadpleegt archieven, vindt intieme documenten. In zijn herinnering loopt hij weer door alle kamers die hij zo lang heeft bewoond. In De opgang komt de lezer huiveringwekkend dicht bij een politiek drama, dat ook een huwelijksdrama was. Opnieuw blijkt Hertmans verbonden met een verhaal dat aan belangrijke historische gebeurtenissen raakt. Opnieuw brengt het zijn verbeelding en pen op briljante wijze in beweging.

Wat anderen schrijven over dit boek

Door Guido Bergmans

op 10/08/2021

De opgang. Stefan Hertmans

Boek over het leven van Willem Verhulst (1898 – 1975). Kort samengevat: activist aan het einde van WO I, flamingant, franskiljonshater, en aangetrokken tot de Groot-Germaanse gedachte. In de tweede Wereldoorlog volop mee in de collaboratie als Vlaamse SS-man. Na de oorlog gevlucht naar Duitsland, maar hier na een aantal maanden aangehouden, overgebracht naar België en berecht. Hij krijgt de doodstraf, die wordt omgezet in levenslang. Verhulst komt onder voorwaarden vrij in 1953.
Het boek wordt aangekondigd als een roman, maar is in mijn ogen toch eerder een biografie, en een goed geresearchede ook, met als surplus een stuk verbeelding, die naadloos aansluit bij de historische gegevens. Deze zijn voor een deel gebaseerd op dagboeken, brieven van de betrokkenen, de boeken die de kinderen van Willem Verhulst geschreven hebben, en interviews met de bejaarde dochters. Alles dus nogal subjectief. Toch weet Hertmans ook toegang te krijgen tot het gerechtsdossier van Verhulst, met de hulp van enkele academici (waaronder Bruno De Wever, dit in scherp contrast met de laudatio die broer Bart De Wever ten beste gaf bij de viering tgv de negentigste verjaardag van de derde vrouw van Verhulst, Griet, die tientallen jaren lang zijn minnares was geweest en notoire Hitler-adept tot op het laatste).
Hertmans past in dit boek wederom het procedé toe dat ook al in Oorlog en Terpentijn voorkwam: zijn eigen leven vermengen met dat van zijn hoofdpersoon, waarbij in dit boek de directe verbinding tussen de twee het huis in het Patershol in Gent is. Hierdoor komt alles heel authentiek over, zonder effectjagerij, sober, met toch poëtische en emotionele momenten, vaak met betrekking tot het huis (de blauweregen bv.).
Het boek is uitgebreid verlucht met foto’s, maar die zijn erg klein afgedrukt en soms ook erg donker, waardoor ik vaak veel details mis. Ligt dat aan mijn ogen of is het zo bedoeld? Iemand op Goodreads wees op de gelijkenis met de mij onbekende (ik ben maar een gewone lezer, geen letterkundige) Duitse schrijver Winfried Sebald, die in zijn romans ook feiten, fictie en ietwat vage zwart-wit foto's vermengde.
Misschien is de eigenlijke hoofdpersoon niet Willem Verhulst, maar zijn Nederlandse (tweede) echtgenote Mientje. Je voelt in de tekst de bewondering doorschemeren die Hertmans voor haar voelt. Ze komt naar voren als een sterke vrouw, sociaal geëngageerd, diep religieus , consequent ethisch, en intellectueel de meerdere van haar man. Hoe ze besluit bij hem te blijven, ondanks zijn door haar verafschuwde collaboratie met de nazi’s, en ondanks zijn huwelijksbedrog, is tegenwoordig niet meer denkbaar. De volledig toewijding aan haar gezin primeerde.
Andermaal een heel goed boek van Stefan Hertmans.

Lees meer

Door Miranda

op 28/05/2021

Dit is het eerste boek van Stefan Hertmans dat ik lees. Het is heel mooi geschreven. En geeft me zin om zijn andere boeken te lezen.

Lees meer

Door Ruben Desmidt

op 09/04/2021

Op een meesterlijke manier laat de auteur je een donkere geschiedenis herbeleven alsof je er zelf getuige van bent. Opmerkelijk hoe dichtbij het nazisme destijds aanwezig was in ons land!

Door het leven van Willem Verhulst vanuit zoveel verschillende standpunten te belichten, krijg je als lezer een bijzondere kijk op het tragische verleden van collaboratie en extreme Vlaamsgezindheid.

Het verhaal heeft zoveel raakvlakken met de wereld waarin wij leven, dat het onmogelijk is om er ongevoelig bij te blijven. Een wandeling door het Gentse Patershol zal nooit meer hetzelfde zijn.

Lees meer

Door Chris Verhaegen

op 28/02/2021

Het blijft een merkwaardige periode, de oorlogsjaren en erna. Deze invalshoek is dan weer helemaal anders en geeft aan dat de scheidingslijn tussen 'goed' en 'fout' soms heel dun is. Vooral als je leest hoeveel bekende persoonlijkheden toch ergens aanleunen bij dit verhaal. Een openbaring.

Lees meer

Door iris Soete

op 21/02/2021

Een stukje geschiedenis waarvan ik geen weet had.
Weliswaar geen fraai verhaal.
Nuchter geschreven in een begrijpelijke taal .
Wie Gent wat kent kan makkelijk de sfeer voelen en meewandelen door het verhaal.
Het blijft in de boekenkast staan.

Lees meer
Schrijf je mening over dit boek. (Je voornaam & achternaam worden getoond)
Geef je waardering:

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Nog meer boekennieuws op

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?

Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Log in met je VRT profiel

Meer leesplezier?

Blijf je graag op de hoogte van alle nieuwtjes?
We sturen je elke week een verse update!

Schrijf je in op de nieuwsbrief