Het enige verhaal

Julian Barnes

Fictie

4 /5

Gelezen? Geef jouw waardering

Succesvol toegevoegd
Geef je mening

‘Het enige verhaal’ van Julian Barnes is een pijnlijk mooie roman over eerste liefde – en de levenslange gevolgen daarvan. Begin jaren zestig. In een saaie voorstad van Londen brengt de negentienjarige student Paul de zomermaanden door in zijn ouderlijk huis. Op aanraden van zijn moeder schrijft hij zich in bij de plaatselijke tennisclub. Tijdens een toernooi ontmoet hij Susan: achtenveertig jaar oud, zelfverzekerd, ironisch, overdonderend. Susan is getrouwd, met twee volwassen dochters. Paul en Susan worden elkaars geliefden. In ‘Het enige verhaal’ kijkt Paul jaren later terug op de zomer die zijn leven voorgoed veranderde, op de daaropvolgende jaren samen en hoe dit leven uiteindelijk, heel langzaam, uiteenviel.

Wat anderen schrijven over dit boek

Voor mij is dit een heel mooi boek, prachtig en treurig tegelijk. Een boek dat ons iets dichter brengt bij de waarheid over het leven.

Het is een roman over de eerste liefde en de levenslange gevolgen daarvan.

Omdat het boek slechts 280 pagina's telt, is het ideaal voor mensen die opzien tegen het lezen van dikke boeken.

Dit vond ik een heel mooi boek om te lezen.De beschrijvingen van emoties en gevoelens doen nadenken.Het verhaal is ook triestig,wat mij aangegrepen heeft.Ik vind het een echte aanrader...

Een onmogelijke liefde, tussen een jongeman van 19 en een getrouwde vrouw van 48 j. ? Ja en nee. Ja, omdat Julian Barnes het (enige) verhaal uit de doeken doet; nee, omdat het leeftijdsverschil en de generatiekloof te groot is... en omdat er serieuze complicaties optreden in hun relatie, verwikkelingen die alles te maken hebben met het huwelijk waarin de vrouw vastzit als in een harnas. Ze neemt gaandeweg zelfs het gedrag van haar echtgenoot over in haar relatie met de jongeman, 'typetje Paul' zoals ze hem heerlijk noemt. Hij is inderdaad nog in volle groei, kopieert misschien nog te veel, is daarom nog geen persoon, maar een type.
Heel eerlijk is Paul (de verteller), als hij zegt dat je op je 19de geen inzicht hebt in de liefde (dat is immers voor later) en hij zegt nog mooier: 'In de liefde is alles waar en tegelijk niet waar, het is het enige onderwerp waarover onmogelijk iets absurds gezegd kan worden.'
Heel geslaagd is de wisselende grammaticale persoon van de verteller: ik (deel 1), jij (deel 2) en hij (deel 3). 'Ik' is nog onervaren, onrijp, subjectief; 'jij' is een poging om afstand te nemen, om te objectiveren; 'hij' is pas echt personeel/personaal.
Geef dit thema in handen van een B-schrijver of B-cineast en je krijgt een goedkoop of stereotiep verhaal/film. Geef dit in handen van Julian Barnes en je krijgt les in anatomie en analyse van de liefde.

Hier keek ik dus torenhoog tegenop, stelde het uit maar misschien zal het met deze bekentenis iets makkelijker zijn om te starten. Mijn hunkering om de nieuwe van Barnes te lezen was heel groot na het lezen van ‘Het tumult in de tijd’ en alle hoge verwachtingen werden ingelost, zozeer dat dit boek voorlopig het huis niet zal uitgaan en als het zo is dan zal het alleen bij iemand komen die mooie en liefdevolle woorden kan waarderen. Niet dat het zo mooi is om lezen, integendeel, het is hopeloos. Zodra je start weet je dat dit fout gaat lopen, maar zoals het met liefde is je kan dat niet sturen.
Paul Roberts, hoofdpersonage laat je kijken in zijn gedachten op latere leeftijd bij het inlezen van zijn notitieboekje met liefdsecitaten dat hij vol schreef gedurende zijn leven. Hij schreef erin over de liefde want zijn liefde was eerder ongewoon en in de tijdsgeest van de zomer anno 1964 al helemaal not done. 19 jaar was hij en tijdens de lange zomerperiode thuis bij zijn ouders, common people, doodsaai in het leven en bezorgd over wat de buitenwereld van hen denkt. Om toch iets om handen te hebben schrijft hij zich op aandringen van zijn ouders in bij de plaatselijke tennisclub, toch belangrijk voor zijn ouders want getuigt toch weer van voornaamheid. Hij wordt aanvaard, iets wat wel belangrijk was in Surrey, zo’n high society-dorp. Daar moest eerst over beslist worden. De ik-verteller voert zichzelf op als een jonge onervaren observator in dat clubleven waar hij die gemeenschap observeert met ogen vol jeugdige eigendunk. Alles wijzigt als hij tijdens het dubbelspel kennismaakt met Susan Mc Leod, goedlachs en wars van conventies. Zij is 48 jaar.
Wat moest gebeuren gebeurt en dit is dan meteen ‘het enige verhaal’ van de verteller. Je voelt aan je pinken dat dit liefdesverhaal een verhaal van destructie wordt maar niet direct. Neen daarvoor laat Barnes je eerst meegenieten van echte liefde, toch deze van een jongeling, puur en complexloos zoals alleen jongeren dat kunnen. Susan daarentegen laat het blijkbaar allemaal zowat gebeuren en houdt geheel met haar eigen no nonsense aanpak de touwtjes van die verdoken verhouding stevig in handen. We krijgen een zicht op een heel bizarre situatie waarbij Paul bij Susan aan huis komt terwijl haar man aanwezig is. Langzamerhand wijzigt deze ogenschijnlijke vrolijke toestand naar beklemmende sferen. Alledaagse taferelen die echter al lezend als een blok beton op je schouders komen te liggen. Dit alles brengt Barnes op een heel subtiele wijze in verandering. In eenvoudige zinnen met een ongeëvenaarde woordenpracht die je echter dwingen om traag te lezen en te herlezen.
En dan gebeurt terug wat moest gebeuren.
“ Er was geen precies Moment van Weggaan, ook geen heimelijke middernachtelijke vlucht, en er was al evenmin een formeel vertrek met koffers en wuivende zakdoekjes. (Wie zou er gewuifd hebben?) Het was een langgerekt afstand nemen, zodat het moment van de breuk nooit duidelijk viel vast te stellen. “
Susan en Paul trekken samen weg en dan start het tweede deel van het verhaal, het deel waarin de innerlijke dreiging naar buiten komt. Het ogenschijnlijk idyllisch samenwonen krijgt hier en daar scherpe kantjes mede door de moeilijke samenhang van een studentenleven en een thuisblijvende, zorgende vrouw. Ook hier botst hun verhouding en het grote leeftijdsverschil op veel onbegrip, blijkbaar zijn veel jonge mensen ook soms niet zo echt wars van enige conventies. Gestaag brengt Barnes de zelfvernietiging van Susan ten tonele, van sluikse eenzaamheid en net dat troostglaasje te veel tot de fatale breuk.
“ En zo heb je het dan uiteindelijk met zachte liefde en harde liefde geprobeerd, met gevoelens en verstand, waarheid en leugens, beloftes en dreigementen, hoop en gelatenheid. Maar je bent geen machine, die gemakkelijk van de ene benadering overschakelt naar de andere. Elke strategie legt op jou net zoveel emotionele druk als op haar, misschien nog wel meer.”
In deze laatste pagina’s van deel twee start reeds de stijlbreuk op die doorgaat in deel drie, ‘Het enige verhaal’ is geschreven. De verteller, de oude introspectieve Paul schakelt over op de derde persoon. En dit is nodig want Barnes gaat afronden, op een grandioze wijze. Paul zijn leven gaat verder, weliswaar emotioneel beschadigd maar hij heeft nog de kracht van een dertigjarige om een ander leven op te bouwen. Een leven van afwisseling omdat hij te jong ‘zijn enige verhaal’ heeft gevonden dat hij echter is kwijtgeraakt. Een leven dat zich steeds zal spiegelen aan dat enige. In dit leven heeft hij nog sporadisch contact met Susan, zelfs kort voor haar dood. En deze passage is er een die je naar de strot grijpt. Sterker dan dit kon Barnes niet eindigen.
 
In ogenschijnlijke eenvoudige zinnen pakt ‘Het enige verhaal’ je bij je nekvel en laat je denken, denken over jezelf en je eigen ‘enige verhaal.’ Ik ga dit herlezen en herlezen en herlezen.

Zie https://www.langzullenwelezen.be/books/1259_het-enige-verhaal

Dit is mijn eerste boek van deze schrijver. Ik hou van poëtische schrijfstijl en vind het jammer dat ik dit boek niet in zijn oorspronkelijke taal heb gelezen. Meerdere Barnes zullen volgen. Het boek kreeg geen 5 sterren omdat het verhaal zelf zeker aan het einde wat voorspelbaar was.

In mijn ogen een typische Barnes met erg treffende observaties en prachtige bewoordingen.

“Dingen die eenmaal weg zijn, kunnen niet teruggehaald worden, dat wist hij nu wel. Een klap, eenmaal uitgedeeld, kan niet worden ingetrokken. Woorden, eenmaal uitgesproken, kunnen niet onuitgesproken worden gemaakt. We mogen verdergaan alsof er niets verloren, niets gedaan, niets gezegd is, we mogen beweren het allemaal te vergeten, maar ons diepste wezen vergeet niet, omdat we voor altijd veranderd zijn.”

Schrijf je mening over dit boek

Uw recensie werd succesvol toegevoegd

Kom erbij en lees mee.

Begint het te kriebelen?
Goesting om jouw boekenkast aan te leggen?
Laat het leesplezier beginnen!

Maak je profiel aan

Meld je aan om verder te gaan!